Το στυλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Καλοκαιρινή ρόμπα από την περίοδο Έντο (1615-1868). Φωτο: Paul Lachenauer/ Courtesy Metropolitan Museum of Art

Το κιμονό είναι θρησκεία

0

Με περισσότερα από 60 παραδείγματα του πιο δημοφιλούς ιαπωνικού ενδύματος, του κιμονό, μια έκθεση στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης αναδεικνύει και εξερευνά τις καλλιτεχνικές επιδράσεις του κιμονό στη δυτική μόδα, μέσα από δυτικά ενδύματα, ιαπωνικούς πίνακες ζωγραφικής, χαρακτικά και αντικείμενα διακοσμητικής τέχνης.

Η έκθεση «Kimono Style» παρακολουθεί τη μεταμόρφωση του κιμονό από τα τέλη του 18ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, καθώς προσαρμόστηκε στον τρόπο ζωής των σύγχρονων γυναικών της Ιαπωνίας. Η έκθεση περιλαμβάνει μια αξιοσημείωτη επιλογή έργων από τη φημισμένη συλλογή ιαπωνικής τέχνης John C. Weber Collection, καθώς και κιμονό από τη συλλογή του Ινστιτούτου Κοστουμιών.

Η καταλυτική καλλιτεχνική επίδραση του κιμονό σε σχεδιαστές από όλο τον κόσμο μάς προκαλεί να δούμε την εξέλιξη του ενδύματος αυτού, που χρησίμευε επί αιώνες ως ένα ταμπλό πάνω στο οποίο περιγράφονταν και καταγράφονταν οι ιστορίες των γυναικών. Η ποικιλία των μοτίβων και των χρωμάτων και οι συχνά μεταβαλλόμενες τάσεις αποκαλύπτουν πολλά για τον ιαπωνικό πολιτισμό και την κοινωνία, όταν φωτίζονται οι συνθήκες ζωής των ιδιοκτητών αυτών των περίπλοκων ενδυμάτων και οι τεχνικές παραγωγής τους. Για πολλούς δυτικούς σχεδιαστές, το κιμονό, με τη δημιουργικότητα και την ανανέωση του στυλ που το χαρακτηρίζει, αποτέλεσε έμπνευση για νέα μοτίβα που προσφέρουν ελευθερία στο σώμα.

Το κιμονό υπήρξε ένας τρόπος ορατής μορφής τέχνης στην καθημερινή ζωή και διακήρυξης της αισθητικής ευαισθησίας, με τις τεχνικές ύφανσης, βαφής και κεντήματος για τις οποίες είναι τόσο γνωστή η Ιαπωνία να φτάνουν στο απόγειο της καλλιτεχνικής τους εκλέπτυνσης κατά την περίοδο Έντο (1615-1868). Τα βιβλία με τα σχέδια κιμονό και οι ξυλογραφίες ukiyo-e που χρησιμοποιήθηκαν εκείνη την εποχή είναι συγκρίσιμα με τα σύγχρονα περιοδικά μόδας και αποτελούν απόδειξη ενός εξελιγμένου συστήματος παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης.

Η ποικιλία των μοτίβων και των χρωμάτων και οι συχνά μεταβαλλόμενες τάσεις αποκαλύπτουν πολλά για τον ιαπωνικό πολιτισμό και την κοινωνία, όταν φωτίζονται οι συνθήκες ζωής των ιδιοκτητών αυτών των περίπλοκων ενδυμάτων και οι τεχνικές παραγωγής τους.

Οι απεικονίσεις των κιμονό σε ιαπωνικές ξυλογραφίες μελετήθηκαν ευρέως από δυτικούς σχεδιαστές στα τέλη του 19ου αιώνα, οι οποίοι εμπνεύστηκαν αρχικά από τα διακοσμητικά μοτίβα του ενδύματος και αργότερα από το ευθύγραμμο κοψιμό του. Το κιμονό άσκησε βαθιά και διαρκή επιρροή στη δυτική μόδα, με σχεδιαστές όπως η Μαντλέν Βιονέ και ο Κριστομπάλ Μπαλενσιάγκα να εμπνέονται για τις πρωτοποριακές τους δημιουργίες από την κατασκευή και τις γεωμετρικές γραμμές του.

Από το 1868 μέχρι το 1912 ο εκσυγχρονισμός της Ιαπωνίας και οι κοινωνικές αλλαγές επέτρεψαν σε περισσότερες γυναίκες να αποκτήσουν πρόσβαση σε μεταξωτά κιμονό. Αργότερα, ορισμένα από τα μοτίβα του κιμονό εμπνεύστηκαν ακόμη και από τη δυτική τέχνη. Γύρω στη δεκαετία του 1920, τα προσιτά έτοιμα κιμονό (meisen) έγιναν πολύ δημοφιλή, αντανακλώντας έναν πιο δυτικοποιημένο τρόπο ζωής.

Η έκθεση ξεκινά με μια ματιά στα κοστούμια που φοριούνται για τις παραδοσιακές μορφές θεάτρου της Ιαπωνίας, το Noh και το Kyōgen. Από αυτές τις παραδόσεις προέρχονται τα περίτεχνα κιμονό. Τα κοστούμια που φορούσαν οι ηθοποιοί –περίτεχνα διακοσμημένα μεταξωτά υφάσματα, συχνά κατασκευασμένα στην περιοχή Nishijin του Κιότο, για το Noh, και απλούστερα βαμμένα υφάσματα για το Kyōgen– ήταν αναπόσπαστα στοιχεία για τη διάκριση της ηλικίας, της κοινωνικής θέσης και του φύλου των διαφόρων χαρακτήρων, που όλους τους υποδύονταν άνδρες ηθοποιοί.

Μάλιστα, στις απαρχές του θεάτρου Noh, οι θεατές συχνά έδιναν τα δικά τους πλούσια διακοσμημένα ρούχα στους ηθοποιούς, σε ένδειξη εκτίμησης. Αυτά τα πολύτιμα δώρα μετατρέπονταν στη συνέχεια σε κοστούμια, μια παράδοση που πιθανότατα οδήγησε στη δημιουργία εκλεκτών ενδυμάτων ειδικά για τη σκηνή.

Το στυλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Κιμονό Meisen, περ. 1930-40, Ιαπωνία. Φωτο: Paul Lachenauer; © Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης

Κατά την περίοδο Έντο (1615-1868), ο αυστηρός έλεγχος της κοινωνίας από τη στρατιωτική κυβέρνηση σήμαινε ότι η ενδυμασία δεν αποτελούσε εντελώς ελεύθερη ή προσωπική επιλογή. Η χρήση πολυτελών υλικών ήταν κυβερνητική επιλογή.

Στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας βρίσκονταν οι σαμουράι. Στις σπάνιες επίσημες περιπτώσεις που οι γυναίκες της ελίτ των σαμουράι εμφανίζονταν δημοσίως, φορούσαν λεπτοδουλεμένα μεταξωτά ενδύματα.

Από τις τρεις κοινωνικές τάξεις των απλών πολιτών που βρίσκονταν ιεραρχικά κάτω από τους σαμουράι  –αγρότες, τεχνίτες και έμποροι–, οι γυναίκες της εμπορικής τάξης είχαν τη μεγαλύτερη ελευθερία να αποφασίζουν τι θα φορέσουν. Αν και οι επιλογές τους έπρεπε να αντικατοπτρίζουν την κοινωνική τους θέση και να συμμορφώνονται με τους νόμους περί ενδυμασίας, συχνά αγνοούσαν τους κανόνες αυτούς προκειμένου να είναι μοντέρνες και να επιδεικνύουν τον πλούτο των οικογενειών τους. Η ξεχωριστή τους εμφάνιση παρουσιάζεται στην έκθεση μέσα από μια σειρά ξυλογραφιών της περιόδου Έντο και βιβλίων μόδας που απεικονίζουν μοτίβα και τεχνικές βαφής.

Το στυλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Κιμονό του 2018 σχεδιασμένο από την ιδρύτρια της Comme des Garçons, Rei Kawakubo, με έναν υπερμεγέθη χαρακτήρα manga. Φωτο: Paul Lachenauer/Courtesy The Metropolitan Museum of Art
Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Φόρεμα και παλτό Maison Margiela εμπνευσμένο από το obi, ενώ τα μανίκια είναι σε στυλ κιμονό, από τον John Galliano για το φθινόπωρο 2015-16. Courtesy Metropolitan Museum of Art

Από το 1868 και μετά την κατάργηση της ταξικής δομής, ο εκσυγχρονισμός του ιαπωνικού συστήματος μόδας συνέβη πρώτα στην κλωστοϋφαντουργία. Το παγκόσμιο εμπόριο και η εκβιομηχάνιση στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα διεύρυναν σημαντικά την πρόσβαση της Ιαπωνίας στο ακριβό μαλλί, το βαμβάκι και το μηχανικά κλωσμένο μετάξι.

Τα μοτίβα κιμονό από τις αρχές έως τα μέσα του 20ού αιώνα αντλούσαν όλο και περισσότερο από τα δυτικά καλλιτεχνικά ρεύματα, συμπεριλαμβανομένου του στυλ της Art Nouveau και των τολμηρών, γεωμετρικών μορφών της Art Deco.

Ταυτόχρονα, οι δυτικοί σχεδιαστές αντλούσαν έμπνευση από την ιαπωνική τέχνη και ένδυση. Τα κιμονό επαναπροσδιορίστηκαν αρχικά ως ρόμπες και αργότερα, κυρίως τα υφάσματά τους, έγιναν πηγή έμπνευσης για τις δημιουργίες οίκων υψηλής ραπτικής όπως ο Γουόρθ. Μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η ευθύγραμμη μορφή και το χαλαρό σχήμα του ενδύματος έφεραν επανάσταση στη δυτική μόδα: οι σχεδιαστές εγκατέλειψαν τον κορσέ για μια επίπεδη, πιο ευθεία, μοντέρνα γραμμή.

Παριζιάνοι καινοτόμοι, όπως ο Πολ Πουαρέ, ο διάσημος οίκος μόδας Καλό Σερ και η Μαντλέν Βιονέ, δανείστηκαν τις ιαπωνικές ιδέες, όπως, για παράδειγμα, το μοντερνιστικό παλτό «Paris» του Πουαρέ από το 1919, ένα από τα κορυφαία κομμάτια της συλλογής του Ινστιτούτου Κοστουμιών, που κατασκευάστηκε χρησιμοποιώντας μεταξωτό βελούδο μήκους 15 μέτρων με ελάχιστο κόψιμο, θυμίζοντας τη δημιουργία ενός κιμονό από ένα μόνο κομμάτι ύφασμα, χωρίς καθόλου σπατάλες και χρησιμοποιώντας μόνο ευθύγραμμα στοιχεία.

Το στυλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Καλοκαιρινό κιμονό φτιαγμένο από ένα εννιαίο κομμάτι μεταξωτού υφάσματος, αρχές 20ού αιώνα. Φωτο: Paul Lachenauer; © Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης

Τα προσιτά, κομψά κιμονό από meisen, ένα φθηνό μετάξι υφασμένο από προβαμμένα νήματα, μια τεχνική γνωστή ως ikat (kasuri), έγιναν δημοφιλή στις αρχές του 20ού αιώνα. Μέχρι τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, οι γυναίκες της εργατικής και μεσαίας τάξης, από τις μαθήτριες γυμνασίου μέχρι τις πωλήτριες, μπορούσαν να αγοράσουν αυτά τα casual, φωτεινά, έτοιμα για χρήση μοντέρνα κιμονό με έντονα σχέδια.

Τα πολυκαταστήματα κυκλοφορούσαν συχνά νέα σχέδια για να πυροδοτήσουν τάσεις και να εμπνεύσουν αγορές. Πολλά σχέδια κιμονό meisen ήταν εμπνευσμένα από τα κινήματα της πρωτοποριακής τέχνης, όπως ο ιταλικός φουτουρισμός και το ολλανδικό «De Stijl». Οι συνθέσεις του Πιετ Μοντριάν άσκησαν ιδιαίτερη επιρροή στη χρήση των έντονων χρωμάτων.

Από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, η εμβληματική δομή του κιμονό αποτελεί πηγή έμπνευσης τόσο στην ιαπωνική όσο και στη δυτική μόδα. Ορισμένοι σύγχρονοι σχεδιαστές χρησιμοποιούν το σχήμα του ως αφετηρία για αρχιτεκτονικά κατασκευασμένα ενδύματα, όπως φαίνεται στο έργο του Ισέι Μιγιάκε και του Κριστομπάλ Μπαλενσιάγκα, του οποίου το εμβληματικό Evening Wrap του 1951 υπάρχει στην έκθεση.

Άλλοι παίζουν με τους συμβολικούς συσχετισμούς του κιμονό. Επαναπροσδιορισμένο και επανερμηνευμένο από Ιάπωνες σχεδιαστές που δραστηριοποιούνται στη Δύση, συμπεριλαμβανομένων των Γιόσι Γιαμαμότο και Ρέι Καβαμπούκο, το κιμονό αντανακλά δυναμικά την ιαπωνική κουλτούρα, όπως φαίνεται στο Ensemble της Καβαμπούκο για την Comme des Garçons με μια φιγούρα manga.

Με όλες του τις εκφάνσεις και τις επανεφευρέσεις, το κιμονό δείχνει ένα μέλλον πέρα από τις τάσεις της μόδας, τα πολιτισμικά όρια και τους κανόνες των φύλων.

Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Βραδινό πανωφόρι του Cristóbal Balenciaga, 1951. Φωτο: © The Metropolitan Museum of Art
Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Το παλτό όπερας του Γάλλου σχεδιαστή Paul Poiret του 1919 ήταν κατασκευασμένο από ένα μόνο, άκοπο κομμάτι μοβ βελούδου. Courtesy The Metropolitan Museum of Art

Το στυλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Karaori Noh Costume, The Met Museum

Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Κιμονό από βαμβακερό καπιτονέ. Φωτο: Paul Lachenauer/Courtesy The Metropolitan Museum of Art

Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Κιμονό του 18ου αιώνα από το θέατρο Νο. Φωτο: Paul Lachenauer; © Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης

Το στιλ του κιμονό, και η καταλυτική του επίδραση στη μόδα μέχρι σήμερα, στη νέα έκθεση του ΜΕΤ Facebook Twitter
Αμερικανικά μοτίβα όπως ο Μίκι Μάους σε παιδικό κιμονό της δεκαετίας του 1930. Credit: Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Φωτο: Paul Lachenauer

Μόδα & Στυλ
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

CHECK Ντιορ και Μπαλενσιάγκα: Οι συνάντηση των δυο μεγάλων της γαλλικής μόδας

Μόδα & Στυλ / Ντιόρ και Μπαλενσιάγκα: Η συνάντηση των δυο μεγάλων της γαλλικής μόδας

Παρήγαγαν ταυτόχρονα μόδα που αιχμαλώτισε τη δίψα της εποχής για πολυτέλεια και κομψότητα και οδήγησε στην αποκατάσταση της κερδοφόρας βιομηχανίας μόδας της Γαλλίας μετά την καταστροφή των δύο παγκόσμιων πολέμων.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Issey Miyake: Ο μεγάλος ανανεωτής της μόδας, ο εφευρέτης, ο εραστής των τριών διαστάσεων

Μόδα & Στυλ / Issey Miyake: Ο μεγάλος ανανεωτής της μόδας, ο εφευρέτης, ο εραστής των τριών διαστάσεων

Για τον Issey Miyake, ο διάλογος μεταξύ σώματος και ρούχου συνίσταται ταυτόχρονα στην παρουσία και την απουσία, το σχήμα του ρούχου δημιουργείται από το ίδιο το σώμα μόνο όταν αυτό φοριέται.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
60 χρόνια τώρα, οι Αθηναίοι βρίσκουν οικονομικά χειροποίητα γυαλιά ηλίου στον Μίμη στην Ομόνοια

Μόδα & Στυλ / 60 χρόνια τώρα οι Αθηναίοι βρίσκουν οικονομικά χειροποίητα γυαλιά ηλίου στον Μίμη, στην Ομόνοια

Το «καβαφικό», το «γυαλί του ΙΚΑ», οι γεωμετρικοί σκελετοί που επέστρεψαν στη μόδα από τα '90s, τα σχέδια της «Πηγή των Γυαλιών» διαφημίζονται όλα αυτά τα χρόνια μέσω των φοιτητών που τα φορούν και εκείνων που τα ζηλεύουν. Γι' αυτό το ιστορικό κατάστημα οπτικών της πόλης όλα ξεκίνησαν από ένα περίπτερο της Πανεπιστημίου, εκεί όπου ο Δημήτρης Μαρτζούκος έμαθε να επισκευάζει αναπτήρες, πένες γραφής και γυαλιά.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ
Oenovated: Ένα brand που παντρεύει το street style με την αγάπη για το κρασί

Μόδα & Στυλ / Oenovated: Ένα brand που παντρεύει το street style με την αγάπη για το κρασί

Η Εβελίνα Ηγουμενάκη και ο Βαγγέλης Λώνας δημιουργούν ρούχα και αξεσουάρ, θέλοντας να αναδείξουν την κουλ πλευρά του κρασιού και να το κάνουν κομμάτι της urban κουλτούρας, ενώ παράλληλα προσφέρουν βασικά μαθήματα γύρω από αυτό με απλά λόγια.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ