Ζούσαμε κάποτε ασφαλείς στη σκιά κάποιων γιγάντων

Ζούσαμε κάποτε ασφαλείς στη σκιά κάποιων γιγάντων Facebook Twitter
Φωτ.: ΑΡ
0

ΓΝΩΡΙΖΩ ΑΡΚΕΤΑ ΑΤΟΜΑ που ακολούθησαν την ίδια επιπόλαιη διαδρομή, οπότε μπορώ να χρησιμοποιήσω με σχετική στατιστική ασφάλεια το πρώτο πληθυντικό. Μικρότεροι/ες είχαμε επιλέξει αντανακλαστικά και διαισθητικά τον Χατζιδάκι (που εκτός των άλλων, δεν είχε συνδεθεί καθόλου σχεδόν με την φολκλόρ κουλτούρα της μεταπολίτευσης που νιώθαμε να μας καταπιέζει, δεν πολιτευόταν διαρκώς και επίσης δεν είχε πολλά μπουζούκια, γεγονός που έμοιαζε να ανταποκρίνεται ευνοϊκά στις αποκλειστικά σχεδόν ‘ξενόφερτες’ μουσικές προτιμήσεις μας), και μόνο από μια ηλικία και πέρα αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε το μέγεθος του έργου του Θεοδωράκη, πέρα από την κυρίαρχη εικόνα του επιφανούς, επιβλητικού και πανταχού παρόντα μεγαλοσυνθέτη που ευθυνόταν για την διδακτική, όπως την αντιλαμβανόμασταν, μελοποίηση της Μεγάλης Ελληνικής Ποίησης.

Ακόμα και χθες, την ημέρα του θανάτου του, ανακάλυψα τουλάχιστον δυο-τρία αριστουργήματά του που δεν με είχαν αφήσει κάποιες εντελώς ανώριμες προκαταλήψεις να εκτιμήσω στο παρελθόν.

Οι περισσότερες επίσημες ανακοινώσεις για την τεράστια και συντριπτική αυτή εθνική απώλεια (παρότι δεν ήταν και λίγοι όσοι ευχήθηκαν χθες να είχε πεθάνει πριν από το 2018 ή πριν από το 2012 ή και πριν από το 1989 ακόμα) θα μπορούσαν να συνοψιστούν σ’ ένα βροντερό και πένθιμο «Η πατρίς ευγνωμονούσα», μου φάνηκε πάντως ότι, περιέργως ίσως, η πιο συγκεντρωμένη μάλλον και ουσιαστική αποτίμηση του έργου του μπορούσε να βρεθεί χθες στην σχετική ανακοίνωση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ:  

Ο Θεοδωράκης πέτυχε να μιλήσει με την υψιπετή ποίηση στη λαϊκή ψυχή, ακόμα και μέσα από απαιτητικές και ασυνήθιστες στο λαϊκό αυτί μουσικές φόρμες, όπως αυτές στο «Άξιον Εστί» του Ελύτη, στο «Επιφάνεια-Αβέρωφ» του Σεφέρη, στο «Πνευματικό Εμβατήριο» του Άγγελου Σικελιανού κ.ά. Στον ποταμό του έργου του συνυπάρχουν σχεδόν όλα τα είδη μουσικής: Οι λαϊκοί δρόμοι και το δημοτικό τραγούδι, αλλά και η αρχαία τραγωδία, το βυζαντινό μέλος, το κλασσικό τραγούδι, η συμφωνική μουσική, τα ορατόρια... Στην περίπτωση του Μίκη Θεοδωράκη συναντήθηκε η καλλιτεχνική ιδιοφυΐα με μια προσωπικότητα ανήσυχη, άγρυπνη και δημιουργική, που ένοιωθε πάντα την ανάγκη να ξεπερνά τον εαυτό της…

Ό,τι κι αν πει κανείς και μόνο το μέγεθος του έργου, αλλά και της προσωπικότητάς του, κόβουν κάθε περιττή κουβέντα. Αμφιλεγόμενος πολιτικά; Ενσάρκωση του προβλήματος και της σύγχυσης της μεταπολίτευσης που φτάνει μέχρι το χάος στο οποίο έχουμε περιέλθει την τελευταία δεκαετία; Αμετροεπής και αχώνευτος κάποτε; Υπερεκτεθειμένος; Ναι, ναι, ναι, ΟΚ. Η σούμα όμως μας ταπεινώνει όλους.

Παρότι η εποχή του «Χατζιδάκια 'μ, Θοδωράκια 'μ, εσείς τρώτε και πίνετε και μένα με τρώει η αρκούδα» μοιάζει τόσο μακρινή, ακριβής στα υπερθετικά της μοιάζει και η διατύπωση του Διονύση Σαββόπουλου: «Ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν παράφορος. Δεν τον χωρούσε ο τόπος. Ξεχείλιζε από μουσική, αιώνια νιάτα, πάθος και ρομαντισμό. Ήταν ένας μεγαλοφυής, ένας λεοντόκαρδος, ένας άνθρωπος αναγεννησιακός. Ένας οικουμενικός άνθρωπος».

Πέτυχα επίσης κι ένα ραδιοφωνικό απόσπασμα του 1978 από τις εκπομπές του Χατζιδάκι στο Τρίτο, όπου εξυμνεί το έτερο μεγάλο Μ με όρους ενός ιδεατού πολιτισμικού τοπικισμού: 

Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ένας ποταμός σπανίων μελωδιών που έχει βαθιές τις ρίζες του στον ελλαδικό χώρο και όχι μόνο στην Κρήτη. Από την Κρήτη πήρε την επική μεγαλοστομία και λεβεντιά που σφραγίζει τους ρυθμούς του. Απ’ τα νησιά του Αιγαίου την χάρη και την λεπτεπίλεπτη δεξιοτεχνία, κι από την Βόρεια Ελλάδα τους βαθείς αναστεναγμούς της μουσικής του. Όσοι επιχείρησαν να τον μιμηθούν το μόνο που κατάφεραν να κάνουν ήταν μια μονότονη μπροσούρα που προκαλούσε αθεράπευτη πλήξη και ανία στον ακροατή. Η επανάσταση χωρίς ταλέντο είναι για να κοιμάσαι ασφαλώς, και όχι για να λιθοβολείς.

Ό,τι κι αν πει κανείς (και έχουν ειπωθεί τα πάντα σχεδόν τις τελευταίες 24 ώρες) και μόνο το μέγεθος του έργου, αλλά και της προσωπικότητάς του, κόβουν κάθε περιττή κουβέντα. Αμφιλεγόμενος πολιτικά; Ενσάρκωση του προβλήματος και της σύγχυσης της μεταπολίτευσης που φτάνει μέχρι το χάος στο οποίο έχουμε περιέλθει την τελευταία δεκαετία; Αμετροεπής και αχώνευτος κάποτε; Υπερεκτεθειμένος; Ναι, ναι, ναι, ΟΚ. Η σούμα όμως μας ταπεινώνει όλους. Ζούσαμε κάποτε ασφαλείς στη σκιά κάποιων γιγάντων που ένας-ένας εκλείπουν.

Ο Μίκης Θεοδωράκης δεν μπορούσε μόνος του. Δεν μπορούσε να μην ασχολείται. Δεν μπορούσε να μην, γενικώς. Ας του συγχωρήσουμε κάποιες βαριές πρόσφατες αστοχίες του και ας κρίνουμε ως θετικό το γεγονός ότι τελικά δεν κατάφερε να τον οικειοποιηθεί επιτυχώς ή απολύτως καμία παράταξη και καμιά αίρεση. Τα στερνά και τ’ απόστερνα δεν θα μείνουν. Σπανίως μένουν για τον οποιονδήποτε.

Daily
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μίκης Θεοδωράκης, 1925-2021: Στιγμιότυπα ζωής από έναν παγκόσμιο άνθρωπο

Ελλάδα / Μίκης Θεοδωράκης, 1925-2021: Στιγμιότυπα ζωής

Aγώνες, θυσίες, εκτοπισμός, εξορία, βασανιστήρια, υπονόμευση, αφοσίωση στα πολιτικά ιδανικά και τη μουσική, παγκόσμια καταξίωση, συναυλίες, αποθέωση, ταξίδια, μεγάλες γνωριμίες, μεγαλύτερες φιλίες, ένα ανεξάντλητο, ανυπέρβλητο έργο. 
THE LIFO TEAM
Μίκης Θεοδωράκης ή ένα ελληνικό πεπρωμένο

Απώλειες / Μίκης Θεοδωράκης ή ένα ελληνικό πεπρωμένο

Ο Μίκης κατόρθωσε να γίνει η μελωδική ηθική μιας λαϊκότητας που δεν μπόρεσε, φυσικά, να γίνει «συμφωνική» και κλασική αλλά έχτισε έναν δικό της χώρο ρωμαλέας συγκίνησης μέσα στην ελληνική μουσική.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πολ Νιούμαν - Τζοάν Γούντγουορντ: Τελικά δεν είχαν τον "τέλειο γάμο", είχαν όμως κάτι πολύ βαθύτερο

Daily / Πολ Νιούμαν - Τζοάν Γούντγουορντ: Τελικά δεν είχαν τον «τέλειο γάμο», είχαν όμως κάτι βαθύτερο

Χωρισμένο σε έξι ωριαία επεισόδια, το «The Last Movie Stars» είναι ένα μεγαλόπνοο και βαθιά αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ για τη μακρά και περιπετειώδη διαδρομή του «πιο ιδανικού ζευγαριού» που γνώρισε ποτέ το Χόλιγουντ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Persuasion: Η Τζέιν Όστεν είναι διαχρονική και δεν μαγαρίζεται εύκολα

Daily / «Persuasion»: Η Τζέιν Όστεν είναι διαχρονική και δεν μαγαρίζεται εύκολα

Είναι στιγμές που η αυτή η «σύγχρονη» προσαρμογή του μυθιστορήματος της Τζέιν Όστεν αγγίζει τα όρια μιας αβάσταχτης και ανάρμοστης ελαφρότητας, συνολικά όμως βλέπεται μια χαρά χωρίς να διεκδικεί θέση στις κορυφαίες κινηματογραφικές προσαρμογές των βιβλίων της.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Η Βούλα Χαριλάου ήταν (από) αλλού

Απώλειες / Η Βούλα Χαριλάου ήταν (από) αλλού

Για την ιδιάζουσα κινηματογραφική περίπτωση μιας από τις πιο ιδιαίτερες και ελκυστικές ηθοποιούς που μπορούσε να συναντήσει κανείς μικρός κατά την αδιάκοπη λιτανεία των ελληνικών ταινιών στην τηλεόραση.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Αναρωτιέται άραγε το χταπόδι πόσο έξυπνο είναι το καβούρι πριν το φάει;

Daily / Αναρωτιέται άραγε το χταπόδι πόσο έξυπνο είναι το καβούρι πριν το φάει;

Ένα νέο βιβλίο μάς προκαλεί να αποδράσουμε από την ανθρωποκεντρική «φούσκα» μας και να συλλογιστούμε τον ιδιαίτερο και εντελώς διαφορετικό από τον δικό μας τρόπο με τον οποίο άλλα έμβια όντα αντιλαμβάνονται τον κόσμο αλλά και την ίδια τους την ύπαρξη.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
The Bear: Η κουζίνα ως καθαρτήριο των ψυχών

Daily / «The Bear»: Η κουζίνα ως καθαρτήριο των ψυχών

Έχουν καταντήσει μπανάλ οι προσδιορισμοί «αυθεντικό» και «ανθρώπινο», ταιριάζουν όμως απολύτως στους ρυθμούς και στο ύφος αυτής της εξαιρετικής νέας σειράς που προσφέρει μαθήματα ζωής και συντροφικότητας χωρίς ίχνος διδακτισμού.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Να μαζευτούμε όσοι λάβαμε χρησμό από το μαντείο τεχνητής νοημοσύνης στο Πεδίον του Άρεως

Δημήτρης Πολιτάκης / Να μαζευτούμε όσοι λάβαμε χρησμό από το μαντείο τεχνητής νοημοσύνης στο Πεδίον του Άρεως

Το πιο μεγάλο σουξέ ίσως της έκθεσης «Plásmata» ήταν μια οντότητα τεχνητής νοημοσύνης που απαντούσε στα πιο κρίσιμα και αναπάντητα ερωτήματα των περαστικών.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Για ένα μπλουζάκι αδειανό, για έναν Κρέοντα

Daily / Για ένα μπλουζάκι αδειανό, για έναν Κρέοντα

Καταιγισμό σκαιών χαρακτηρισμών από διάφορους αυτόκλητους θεματοφύλακες των αρχών και των παραδόσεων του αρχαίου δράματος δέχτηκε ο ηθοποιός Γεράσιμος Σκιαδαρέσης μετά το υβριστικό σλόγκαν που μοστράρισε ενάντια στον χαρακτήρα που είχε υποδυθεί σε παράσταση της Αντιγόνης.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
λεοναρντ κοέν

Daily / «Η αγάπη είναι ένα ψυχρό, σπασμένο Αλληλούια»: Η παράξενη διαδρομή του πιο εμβληματικού τραγουδιού του Κοέν

Ένα νέο ντοκιμαντέρ επιχειρεί να καταγράψει την περιπετειώδη πορεία του «Hallelujah», αυτού του εξαίσιου συνδυασμού θρησκευτικής έκστασης και σεξουαλικής προσμονής, από την απαξίωση στην αναγνώριση.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
συναυλία lex

Daily / Μην ντρέπεσαι, είναι ok να μην σου αρέσει ή ακόμα και να μην ξέρεις καν ποιος είναι ο ΛΕΞ

Οι εκρηκτικές ανταποκρίσεις από τη θριαμβευτική εμφάνιση του ΛΕΞ στη Νέα Σμύρνη, ακόμα και από άτομα που δεν είχαν πάει, προκάλεσαν συμπλέγματα ανεπάρκειας και FOMO στο καλοπροαίρετο κοινό μιας κάποιας ηλικίας.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
RRR: Πρέπει να δει κανείς για να το πιστέψει αυτό το ασυγκράτητο Ινδικό έπος του Netflix

Daily / «RRR»: Πρέπει να δει κανείς για να πιστέψει αυτό το ασυγκράτητο ινδικό έπος του Netflix

Πρόκειται για την ακριβότερη παραγωγή στην ιστορία του ινδικού σινεμά και το δείχνει και με το παραπάνω, ειδικά στις απίστευτες σκηνές συμφωνικής και πυροτεχνικής δράσης που δεν κωλώνουν μπροστά σε καμιά υπερβολή και σε καμιά ακρότητα, κάνοντας τις αντίστοιχες του Χόλιγουντ να μοιάζουν επίπεδες, ανέμπνευστες και ψόφιες.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ