«Το θέατρο του Σάμπαθ»: Ξαναδιαβάζοντας το πιο λάγνο μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ

Φίλιπ Ροθ «Το θέατρο του Σάμπαθ» Facebook Twitter
Ένα μυθιστόρημα το οποίο, όπως παραδεχόταν ο Ροθ, «πολλοί μισούν», αλλά ήταν ξεχωριστό για τον ίδιο επειδή «υπάρχει πολλή ελευθερία μέσα του».
0

ΟΤΑΝ Ο ΦΙΛΙΠ ΡΟΘ (1933-2018), έξι χρόνια πριν από τον θάνατό του, ξεστόμιζε το περίφημο «Τελείωσα!», είχε μόλις ολοκληρώσει την ανάγνωση όλων των βιβλίων του και είχε καταλήξει σε ποιο έτρεφε ιδιαίτερη αδυναμία: στο «Θέατρο του Σάμπαθ» (1995).

Το πιο λάγνο, το πιο απελπισμένο από τα γραπτά του, αυτό το «πανηγυρικό εμβατήριο της χυδαιότητας» σύμφωνα με τον κεντρικό του ήρωα. Ένα μυθιστόρημα γραμμένο ανάμεσα στην «Επιχείρηση Σάιλοκ» και το «Αμερικανικό ειδύλλιο», το οποίο, όπως παραδεχόταν ο Ροθ, «πολλοί μισούν», αλλά ξεχωριστό για τον ίδιο επειδή «υπάρχει πολλή ελευθερία μέσα του».

«Αυτό αναζητάς ως συγγραφέας όταν δουλεύεις», υπενθύμιζε ο κορυφαίος Αμερικανός πεζογράφος: «Να χάνεις τις αναστολές σου, να σκαλίζεις βαθιά τη μνήμη, τις εμπειρίες και τη ζωή και μετά να βρίσκεις την πρόζα που θα πείσει τον αναγνώστη».

Το «Θέατρο του Σάμπαθ», εξηγούσε, «μιλάει για τον Μίκι Σάμπαθ, έναν γίγαντα της απείθειας στοιχειωμένο από τον θάνατο, που αντιμετωπίζει όμως με μεγάλη ευθυμία τον δικό του θάνατο. Είναι ένας ενδιαφέρων τύπος, αλλά δεν θα θεωρούνταν συμβατικά ενάρετος άνθρωπος».

Στο αγαπημένο του μυθιστόρημα, ο Φίλιπ Ροθ ακολουθεί κατά πόδας τον Σάμπαθ στο τελευταίο του ταξίδι στη Νέα Υόρκη, βάζοντας την αυστηρή φωνή της εβραίας μάνας του να βουίζει στ’ αυτιά του, τα φαντάσματα του παρελθόντος ολοζώντανα μπροστά του, και το ανδρικό του μόριο διαρκώς ορθωμένο, σε μόνιμη σεξουαλική φρενίτιδα.

Αναμφίβολα! Κοντός, ευρύστερνος, ρωμαλέος, με μια βιβλική γενειάδα, πράσινες σπίθες για μάτια και με τα δάχτυλα παραμορφωμένα από την αρθρίτιδα, ο Μίκι Σάμπαθ, στα 64 του, είναι ένα άντρας συντετριμμένος από απανωτές απώλειες, αλλά τόσο κυριευμένος από οργή και τόσο άγρια «τρελαμένος για γαμήσι» που δεν είναι να τον βάζεις σπίτι σου. Θα σου αποπλανήσει την κόρη, τη σύζυγο, την παραδουλεύτρα, θα κάνει άνω-κάτω τα συρτάρια ψαχουλεύοντας για ευωδιαστά εσώρουχα, θα χλευάσει τις πολιτισμένες σου συνήθειες, θα λασπώσει το καλογυαλισμένο σου παρκέ.

sabbath
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Φίλιπ Ροθ, Το θέατρο του Σάμπαθ, εκδόσεις Πόλις

Δημιουργός ενός κουκλοθεάτρου χωρίς κούκλες, με τα δάχτυλά του για μαριονέτες, ο Σάμπαθ έλαμπε τη δεκαετία του '50 στους δρόμους της Νέας Υόρκης, σαγηνεύοντας το φοιτηταριό με τα σκανδαλιάρικα θεάματά του που έκαναν έξαλλους τους σεμνότυφους και τους αστυνομικούς. Εδώ και τριάντα χρόνια όμως ζει αποσυρμένος στα βουνά της Νέας Αγγλίας, όπου μετά την αποπομπή του από το τοπικό πανεπιστήμιο λόγω ενός σεξουαλικού –τι άλλου;– σκανδάλου, συντηρείται από τη δεύτερη σύζυγό του, η οποία δεν θυμίζει σε τίποτα την προικισμένη ύπαρξη που είχε κάποτε ερωτευτεί.

Τι κράτησε ως τώρα όρθιο τον Σάμπαθ; Τι τον έκανε να ξεχνά την απώλεια των ευτυχισμένων παιδικών του χρόνων, τον πρόωρο θάνατο του αδελφού του στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το βύθισμα των γονιών του στην κατάθλιψη και την παραίτηση, τον χαμό της πρώτης του γυναίκας –μιας εύθραυστης Ελληνοαμερικανίδας που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς–, τους πόνους στα πάλαι ποτέ ευέλικτα άκρα του, το άδοξο τέλος της καριέρας του, την προδοσία της φοιτήτριάς του, που οδήγησε στη διαπόμπευσή του, την αφόρητη καθημερινότητά του πλάι σε μια μαραμένη και αλκοολική πια σύζυγο; Η Ντρένκα, η Σλάβα ερωμένη του.

Αυτή ήταν η σανίδα του. Μια μεσόκοπη κι επίσης ακόρεστη σεξουαλικά γυναίκα, «συνεταιράκι» του επί δεκατρία συναπτά έτη σ’ όλα τα διαστροφικά παιχνίδια της φαντασίας του.

Philip Roth Facebook Twitter
Philip Roth, 1985, σχεδιασμένο από τον R. B. Kitaj, μακροχρόνιο φίλο του συγγραφέα (R. B. Kitaj Estate)

Όμως αλίμονο, η Ντρένκα δεν υπάρχει πια. Το γεροδεμένο της σκαρί, που χάριζε ηδονή όχι μόνο στον Σάμπαθ αλλά σε κάθε αρσενικό της περιοχής και μάλιστα υπό τις ευλογίες του, έχει φαγωθεί από έναν αλύπητο, καθολικό καρκίνο, και ο ίδιος, όπως κι άλλοι εραστές της, παρηγοριέται με το ν’ αυνανίζεται ακατάπαυστα πάνω από το μνήμα της.

Ο Μίκι Σάμπαθ δρέπει τώρα τη συγκομιδή της μοναξιάς, πάντα υπερήφανος για το αβυσσαλέο ηθικό του επίπεδο. Θέλει ν’ αυτοκτονήσει κι έχει έτοιμη την επιτύμβια πλάκα του. Ενθάδε κείται  ένας «λατρευτός πορνοκάπηλος, εκμαυλιστής, σοδομιστής, ξελογιαστής νεανίδων, συζυγοκτόνος, αυτόχειρας», γεννημένος το 1929 και νεκρός ουσιαστικά εδώ και μισό αιώνα.

Πώς αυτοκτονεί, όμως, ένα τέτοιο τέρας εγωισμού; Πώς ν’ αποχωριστεί οικειοθελώς όσα μισεί αφού χάρη σ’ αυτά μπορεί και αναπνέει ακόμα;

Στο αγαπημένο του μυθιστόρημα, ο Φίλιπ Ροθ ακολουθεί κατά πόδας τον Σάμπαθ στο τελευταίο του ταξίδι στη Νέα Υόρκη, βάζοντας την αυστηρή φωνή της εβραίας μάνας του να βουίζει στ’ αυτιά του, τα φαντάσματα του παρελθόντος ολοζώντανα μπροστά του, και το ανδρικό του μόριο διαρκώς ορθωμένο, σε μόνιμη σεξουαλική φρενίτιδα.

Είναι ένα ταξίδι με άφθονα κωμικά ιντερμέτζια αλλά με περίσσευμα απόγνωσης, που ανατέμνει σε βάθος την ταραγμένη συνείδηση ενός ανθρώπου γαντζωμένου πεισματικά από τη ζωή.

Αν σας ενοχλούν οι «κακές» λέξεις ή, ακόμα χειρότερα, αν σας απωθούν οι ωμές σεξουαλικές περιγραφές, ίσως να μην το δοκιμάζατε. Προσπερνώντας, όμως, κανείς το «Θέατρο του Σάμπαθ», χάνει ένα σπουδαίο μυθιστόρημα που όχι απλώς συγκινεί και τέρπει, αλλά σε αναστατώνει συθέμελα.

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

*Το «Θέατρο του Σάμπαθ» πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Χατζηνικολή το 1998 σε μετάφραση Ανδρέα Βαχλιώτη. Από το 2013 βρίσκεται, όπως και τα υπόλοιπα έργα του Ροθ, στον κατάλογο των εκδόσεων Πόλις, στην ίδια μετάφραση, θεωρημένη από την Κατερίνα Σχινά.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μπερνάρ-Μαρί Κολτές

Θέατρο / Μπερνάρ-Μαρί Κολτές: Ένας περιπλανώμενος στοχαστής της ανθρώπινης φύσης

Το εμβληματικό έργο «Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι» του Γάλλου δραματουργού έρχεται στη Στέγη, σε σκηνοθεσία του Τιμοφέι Κουλιάμπιν και πρωταγωνιστή τον Τζον Μάλκοβιτς.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την παιδαγωγό, συγγραφέα και κριτικό βιβλίων για παιδιά Μαρίζα Ντεκάστρο για το φιλοσοφικό παραμύθι του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ που κλείνει φέτος τα 80 του χρόνια.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Βιβλίο / Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Στην αυτοβιογραφία της που έχει τίτλο “Love, Pamela”, η 55χρονη σταρ προσκαλεί το κοινό να κάνει τώρα αυτό που ίσως του ήταν δύσκολο να κάνει στα ‘90s: να χαρεί και να γελάσει μαζί της, όχι εις βάρος της.
THE LIFO TEAM
Ο Άντονι Μάρα και το La, La, Land της πολιτικής προπαγάνδας

Βιβλίο / Ο Άντονι Μάρα και το Χόλιγουντ της πολιτικής προπαγάνδας

Με το νέο του επικό μυθιστόρημα «H Mercury παρουσιάζει» ο Άντονι Μάρα ρίχνει φως στους μηχανισμούς προπαγάνδας που αναπτύχθηκαν στο Χόλιγουντ, στον ρατσισμό και στα κυρίαρχα ζητήματα ταυτότητας.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χρύσα Μαλτέζου: «Οι Έλληνες έχουμε φιλότιμο, αλλά μας ελκύει αφάνταστα το ραχάτι»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Χρύσα Μαλτέζου: «Για τον Θεό, δεν ρέει το αίμα του Περικλή στις φλέβες μας»

Η σημαντική Ελληνίδα ιστορικός και πρώην διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας αφηγείται την ζωή της με αφετηρία την Αλεξάνδρεια μιας άλλης εποχής.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Μουσική / Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Η έρευνα του Κώστα Σαββόπουλου για τη ραπ, το πιο παρεξηγημένο (και άγνωστο για τον πολύ κόσμο) μουσικό είδος σε παγκόσμιο και ελληνικό επίπεδο, κυκλοφορεί σε ένα βιβλίο που βάζει στη θέση τους πολλά πράγματα.
M. HULOT
Όιγκεν Ρούγκε «Τις μέρες που λιγόστευε το φως»

Το πίσω ράφι / Όιγκεν Ρούγκε: Αποχρώσεις ζωής στην πρώην Ανατολική Γερμανία

Στο πολυδιαβασμένο μυθιστόρημά του «Τις μέρες που λιγόστευε το φως», ο Γερμανός συγγραφέας αφηγείται την ιστορία μιας υποδειγματικής σοσιαλιστικής οικογένειας - της δικής του οικογένειας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
ΤΡΙΤΗ 31/01-Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Βιβλία και Συγγραφείς / Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον ιστορικό Αλέξη Κιτροέφ για τους Αιγυπτιώτες Έλληνες, τη μεγάλη παροικία της Αιγύπτου που επηρέασε τη διαμόρφωση της σύγχρονης χώρας του Νείλου, με αφορμή το βιβλίο του «Οι Έλληνες και η διαμόρφωση της Νεότερης Αιγύπτου».
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Βιβλίο / Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Μια συνομιλία με ιστορικές, γλωσσολογικές, πολιτιστικές όσο και πολιτικές προεκτάσεις με τον γνωστό Σκωτσέζο ακαδημαϊκό και ελληνιστή με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του πονήματος «Έλληνες - Μια παγκόσμια ιστορία» και στα ελληνικά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Βιβλίο / Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Μια επιλογή από τις πρόσφατες εκδόσεις, συγκεκριμένα των τριών τελευταίων ετών, που διαχειρίζονται την τραυματική μνήμη της Σοά, από μυθιστορήματα έως δοκίμια και εφηβικά αναγνώσματα με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χανίφ Κιουρέισι «Κάτι έχω να σας πω»

Το πίσω ράφι / «Κάτι έχω να σας πω»: Oι πολλές ταυτότητες του Χανίφ Κιουρέισι

Περιπλανώμενος ανάμεσα στο Λονδίνο της νιότης του και στο Λονδίνο της εποχής του Τόνι Μπλερ, ο Βρετανός συγγραφέας ανακεφαλαιώνει προσφιλή του θέματα όπως η φυλετική ταυτότητα και τα όρια της σεξουαλικής ελευθερίας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ