Σπάνιες φωτογραφίες από την Αθήνα των αρχών του 20ού αιώνα Facebook Twitter

Σπάνιες φωτογραφίες από την Αθήνα των αρχών του 20ού αιώνα

0

Συνοικίες που εξαφανίστηκαν, σημεία της πόλης που χάθηκαν ή άλλαξαν στο πέρασμα του χρόνου, γειτονιές οι οποίες ήταν τόποι συνάντησης των ανθρώπων του μόχθου, τα έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας όπως γιορτάζονταν στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας αλλά και στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής της Αθήνας των αρχών του εικοστού αιώνα παρουσιάζονται στο λεύκωμα «Η Αθήνα του 1917» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μέλισσα. 

Πρόκειται για άγνωστα φωτογραφικά τεκμήρια μιας περιόδου κατά την οποία η πόλη υπήρξε ένα πεδίο έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων. Όπως διαβάζουμε στο κείμενο του καθηγητής της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μάνου Μπίρη: «Η φωτογραφική ματιά των Γάλλων στρατιωτών, των οποίων η παρουσία στην πρωτεύουσα ήταν αποτέλεσμα έκτακτων περιστάσεων, επικεντρώθηκε στον ανθρώπινο παράγοντα{..} Χάρη σε αυτές τις οπτικές γωνίες, ο θεατής αποκτά μια πολύτιμη εικαστική εμπειρία του όλου πολεοδομικού συγκροτήματος, το οποίο απλώνεται από τα κράσπεδα του Ιερού Βράχου και των πέριξ λόφων έως τις περιμετρικές επεκτάσεις που ήδη προέβλεπε το ρυμοτομικό σχέδιο του τέλους του 19ου αιώνα (Νεάπολη, Εξάρχεια, Σχολή Ευελπίδων), αλλά και έως τις μεταγενέστερες επεκτάσεις των αρχών του 20ού αιώνα (Φιλοπάππου, Πετράλωνα, Αρδηττός). 

Το 1917 υπήρξε μία μεταβατική και κομβική χρονιά για την Ελλάδα. Οι συνέπειες των “Νοεμβριανών” στον πληθυσμό της Αθήνας, η επιβλητική γαλλική στρατιωτική παρουσία στην πόλη καθώς και η αποστολή του Γάλλου γερουσιαστή Charles Jonnart ανάγκασαν το βασιλιά να εγκαταλείψει την Ελλάδα.

Ουσιαστικά, το υλικό έχει αντληθεί από το αρχείο του συμμαχικού σώματος που έδρασε κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στα Βαλκάνια ‒γνωστό ως “Στρατιά της Ανατολής”‒ και αποτελεί έργο της Φωτογραφικής και Κινηματογραφικής υπηρεσίας του που είχε ως στόχο να αντιταχθεί στη γερμανική προπαγάνδα πολέμου και να καταρτίσει ένα αρχείο για τον ιστορικό του μέλλοντος.

Ειδικότερα, το φθινόπωρο του 1915 στρατεύματα της Entente Cordiale αποβιβάστηκαν στη Θεσσαλονίκη, ύστερα από την αποτυχημένη εκστρατεία στα Δαρδανέλια, και συγκρότησαν τη Στρατιά της Ανατολής. Η συγκέντρωση στρατού στη Μακεδονία αποσκοπούσε στο να βοηθήσει τη Σερβία που δεχόταν την επίθεση των Κεντρικών Δυνάμεων. 

αθηνα 1917
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Αθήνα 1917, Επιστημονική επιμέλεια: Τάσος Αναστασιάδης, Λένα Κορμά, Κείμενα: Μανόλης Κορρές, Μάνος Μπίρης, εκδόσεις Μέλισσα

Η υποχώρηση, όμως, των σερβικών δυνάμεων ανάγκασε τους Συμμάχους να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα άπραγοι στη Θεσσαλονίκη. Από ένα γαλλο-αγγλικό εκστρατευτικό σώμα δεκάδων χιλιάδων ατόμων στα τέλη του 1915, η Στρατιά της Ανατολής κατέληξε να αποτελεί το 1918 ένα πολυεθνικό και πολυθρησκευτικό μωσαϊκό στο οποίο προστέθηκαν μεταξύ άλλων Έλληνες, Σέρβοι, Ρώσοι, Ιταλοί, ‘Σενεγαλέζοι”, Βορειοαφρικανοί και Αναμίτες. Η Στρατιά αριθμούσε πλέον περίπου 650.000 στρατιώτες. Μετά την παράδοση του οχυρού Ρούπελ και την κατάληψη της Ανατολικής Μακεδονίας από τις Κεντρικές Δυνάμεις, η χώρα βρέθηκε το φθινόπωρο του 1916 διαιρεμένη ανάμεσα στην Κυβέρνηση των Αθηνών υπό τον γερμανόφιλο Βασιλιά Κωνσταντίνο και στην Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος υποστήριζε την πολιτική των Συμμάχων. Ο “Εθνικός Διχασμός” κορυφώθηκε το 1916 με το ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν οι Σύμμαχοι στην “Παλαιά Ελλάδα”, προκειμένου να υποχωρήσει ο Κωνσταντίνος, και τη σύγκρουσή τους με μονάδες του τακτικού στρατού αλλά και με παραστρατιωτικές οργανώσεις, γνωστή ως “Νοεμβριανά”. 

Το 1917 υπήρξε μία μεταβατική και κομβική χρονιά για την Ελλάδα. Οι συνέπειες των “Νοεμβριανών” στον πληθυσμό της Αθήνας, η επιβλητική γαλλική στρατιωτική παρουσία στην πόλη καθώς και η αποστολή του Γάλλου γερουσιαστή Charles Jonnart ανάγκασαν το βασιλιά να εγκαταλείψει την Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1917 ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Αθήνα και η ενοποιημένη πλέον Ελλάδα εισήλθε στον πόλεμο στο πλευρό της Entente. Τον επόμενο μήνα επανεσυνεκλήθη η Βουλή που είχε διαλυθεί αντισυνταγματικά το Μάιο του 1915, η οποία αποκλήθη ως “Βουλή των Λαζάρων”, και ο διάδοχος του Κωνσταντίνου, Αλέξανδρος, ανέβηκε στο θρόνο. Ήταν η αρχή ενός νέου κεφαλαίου στην ελληνική ιστορία».

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Μεγάλη Παρασκευή Στρατιώτης με το όπλο υπο μάλης σε ένδειξη πένθους λόγω της ημέρας, 13/4/1917. Φωτ.: Pierre Machard ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Μεγάλο Σάββατο. Πασχαλινές ετοιμασίες : Η αγορά του παραδοσιακού αρνιού, 14/4/1917. Φωτ.: Pierre Machard ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Ξεκούραση στη Δημοτική Αγορά. Οδός Αθηνάς. Φωτ.: Pierre Machard ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Μεταφέροντας νερό. Αναφιώτικα. Φωτ.: Pierre Machard ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Άποψη της πλατείας Ηρώων, Ψυρρή. Φωτ.: Pierre Machard ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Καταστροφές στο υπνοδωμάτιο του Ελευθέριου Βενιζέλου, 30/6/1917, Αγνώστου ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Βανδαλισμός του γραφείου του Ελευθέριου Βενιζέλου, 30/6/1917, Αγνώστου ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Στιγμές χαλάρωσης Γάλλων στρατιωτών στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, Αύγουστος 1917. Φωτ.: Κ. ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Γάλλοι στρατιώτες σε ανάπαυλα στο Θέατρο του Διονύσου, 27/6/1917. Φωτ.: Κ. ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Ύπνος στο Ερέχθειο, Ιούλιος 1917. Φωτ.: Κ. ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Στρατοπεδεύοντας στην Ακρόπολη. Παρθενώνας, 27/06/1917. Φωτ.: Κ. ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Πλατεία Πανεπιστημίου, 06/04/1917. Φωτ.: Pierre Machard ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Γιδοπρόβατα στη λεωφόρο Ακαδημίας, μεταξύ των οδών Θεμιστοκλέους και Προαστίου (νυν Εμμανουήλ Μπενάκη), 6/4/1917. Φωτ.: Pierre Machard ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Τελετή εορτασμού της 14ης Ιουλίου, εθνικής επετείου της Γαλλίας. Παναθηναϊκό Στάδιο, 14/7/1917. Φωτ.: Κ. ©Min. de la culture (France)/MAP/Diffusion RMN-GP

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Η Στοά του Αττάλου. Συνοικία Βλασσαρού (πριν από την ανασκαφή της Αρχαίας Αγοράς). Φωτ.: Pierre Machard ©SPCA/ECPAD

Αθήνα 1917 Facebook Twitter
Άποψη της οδού Λυκαβηττού. Φωτ.: Pierre Machard ©SPCA/ECPAD

 
Βιβλίο
0
Γιάννης Πανταζόπουλος

Γιάννης Πανταζόπουλος

Ο Γιάννης Πανταζόπουλος γεννήθηκε το 1984. Σπούδασε στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Από το 2008 έχει εργαστεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης ως δημοσιογράφος και από το 2014 αποτελεί βασικό μέλος της δημοσιογραφικής ομάδας της έντυπης και ηλεκτρονικής «LiFO». Έχει επιμεληθεί τεύχη ειδικού περιεχομένου της έντυπης LiFO και έχει πάρει συνεντεύξεις από τις κορυφαίες προσωπικότητες της πολιτικής, κοινωνικής και ακαδημαϊκής κοινότητας.
Mail:  pantazopoulos@lifo.gr

 

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Βιβλίο / Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Μια επιλογή από τις πρόσφατες εκδόσεις, συγκεκριμένα των τριών τελευταίων ετών, που διαχειρίζονται την τραυματική μνήμη της Σοά, από μυθιστορήματα έως δοκίμια και εφηβικά αναγνώσματα με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χανίφ Κιουρέισι «Κάτι έχω να σας πω»

Το πίσω ράφι / «Κάτι έχω να σας πω»: Oι πολλές ταυτότητες του Χανίφ Κιουρέισι

Περιπλανώμενος ανάμεσα στο Λονδίνο της νιότης του και στο Λονδίνο της εποχής του Τόνι Μπλερ, ο Βρετανός συγγραφέας ανακεφαλαιώνει προσφιλή του θέματα όπως η φυλετική ταυτότητα και τα όρια της σεξουαλικής ελευθερίας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Πώς η αρχαιολογία συνδέεται με την αποικιοκρατία και τον ρατσισμό και τι είναι η αρχαιογενετική;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πώς η αρχαιολογία συνδέεται με την αποικιοκρατία και τον ρατσισμό;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Γιάννη Χαμηλάκη, καθηγητή Αρχαιολογίας και Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Brown των ΗΠΑ, για το βιβλίο «Αρχαιολογία, έθνος και φυλή», που συνυπογράφει με τον Ράφαελ Γκρίνμπεργκ, καθηγητή Αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Άννα Φραγκουδάκη: «Έλληνες γινόμαστε, δεν γεννιόμαστε»

Βιβλίο / Άννα Φραγκουδάκη: «Έλληνες γινόμαστε, δεν γεννιόμαστε»

Η ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και συγγραφέας μιλά, με αφορμή το νέο της βιβλίο, για τον «ορατό και αόρατο ρατσισμό», τους βολικούς εθνικούς μύθους αλλά και τον «ακροδεξιό ανδρισμό από ατσάλι».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΣΑΒΒΑΤΟ Μπενχαμίν Λαμπατούτ: Ο συγγραφέας φαινόμενο γράφει για την τρέλα

Βιβλίο / Μπενχαμίν Λαμπατούτ: Ο συγγραφέας φαινόμενο γράφει για την τρέλα

Στον «Λίθο της τρέλας» ο Χιλιανός συγγραφέας του «Όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο» αποκαλύπτει την ορμητική παρουσία της τρέλας στη λογοτεχνία, τις τέχνες και τις επιστήμες αλλά και στον κόσμο που ζούμε σήμερα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Μια λέξη μετά την άλλη, μέχρι να νιώσω ότι κάτι ξυπνάει μέσα μου»: Ο Χανίφ Κιουρέισι υπαγορεύει μηνύματα ελπίδας από το κρεβάτι του πόνου

Βιβλίο / «Πίστευα ότι μου έχουν απομείνει μόλις τρεις αναπνοές»: Ο Χανίφ Κιουρέισι υπαγορεύει μηνύματα ελπίδας από το κρεβάτι του πόνου

Παράλυτος μετά το σοβαρό χριστουγεννιάτικό του ατύχημα, ο διάσημος Βρετανός συγγραφέας αφηγείται το δράμα του υπαγορεύοντας tweets στους δικούς του
THE LIFO TEAM
Τα χρήματα δεν θα σου δώσουν ευτυχία ούτε status

Βιβλίο / Τα χρήματα δεν θα σου δώσουν ευτυχία ούτε status

Στο νέο βιβλίο του «Η επανάσταση του στάτους», ο Chuck Thompson υποστηρίζει ότι τα ταξικά σημαίνοντα έχουν αντιστραφεί, έτσι ώστε αυτό που κάποτε ήταν πολυτελές να είναι τώρα «εκτός», ενώ αυτό που κάποτε ήταν ή θεωρείτο χαμηλών προδιαγραφών να είναι τώρα trend. Ωραίοι ισχυρισμοί, αλλά κάτι ξεχνά...
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
«Λόλα Καραμπόλα»

Βιβλίο / «Λόλα Καραμπόλα»: Το queer λογοτεχνικό διαμάντι της Ερωφίλης Κόκκαλη

Η νεοεμφανιζόμενη συγγραφέας μας μιλά για το πρώτο της μυθιστόρημα, για τη ΛΟΑΤΚΙ+ και την τρανς συνθήκη, για επιθυμίες κι έρωτες, για τα διδάγματα του παρελθόντος και τις προκλήσεις του μέλλοντος.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΤΡΙΤΗ 17/01- Με κλομπ, χωρίς όπλο: Μια ματιά στην ιστορία της αστυνόμευσης στην Ελλάδα 

Βιβλία και Συγγραφείς / Με κλομπ, χωρίς όπλο: Μια ματιά στην ιστορία της αστυνόμευσης στην Ελλάδα

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον ιστορικό Αχιλλέα Φωτάκη για το βιβλίο του «Αστυνομία Πόλεων - Τα πρώτα βήματα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ