«Μακάρι να ήσουν εδώ»: Το πιο πολιτικό μυθιστόρημα του Γκράχαμ Σουίφτ

«Μακάρι να ήσουν εδώ»: Το πιο πολιτικό μυθιστόρημα του Γκράχαμ Σουίφτ Facebook Twitter
Στο «Μακάρι να ήσουν εδώ», έστω και εμμέσως, ο Γκράχαμ Σουίφτ εκφράζει την αντίθεσή του στην ανάμειξη της Βρετανίας στον πόλεμο του Ιράκ, χωρίς ν’ απομακρύνεται στιγμή από τον ανθρωποκεντρικό στόχο του... GETTY
0

«ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΡΧΙΣΕΙ Η ΤΡΕΛΑ δεν έχει τελειωμό», σκέφτεται ο Τζακ Λάξτον, ένας από τους βασικούς ήρωες του μυθιστορήματος του Γκράχαμ Σουίφτ «Μακάρι να ήσουν εδώ» (μετ. Θ. Σκάσσης, Εστία, 2014). «Ποιος θα το φανταζόταν», αναρωτιέται, «ότι θα τρελαίνονταν τα βοοειδή σ’ όλη την Αγγλία, ή ότι θα τα έχωναν κατά εκατοντάδες στους κλιβάνους απ΄ τον φόβο και τον κίνδυνο μήπως τρελαθούν;».

Ο Τζακ ανακαλεί τα περιστατικά που τον έφεραν –αυτόν, έναν άνδρα αλυσοδεμένο με τη γη– σ’ ένα παραθαλάσσιο σπιτάκι στο νησί Γουάιτ, μίλια μακριά από το Ντέβον που νόμιζε ότι δεν θα εγκαταλείψει ποτέ. 

Στην οθόνη του μυαλού του, οι φωτιές που έκαιγαν επί μερόνυχτα τα λιβάδια και τα ζωντανά της γενέτειράς του εναλλάσσονται με τις φωτιές που τύλιξαν αργότερα τους Δίδυμους Πύργους, σκηνές βγαλμένες από την κόλαση, παρανοϊκές. Να, όμως, που η τρέλα απειλεί και τον ίδιο…

Ο Γκράχαμ Σουίφτ αποτυπώνει δεξιοτεχνικά τις συνέπειες συσσωρευμένων κρίσεων και μας υπενθυμίζει κάτι τετριμμένο αλλά πέρα για πέρα αληθινό: κάθε σχέση –γονεϊκή, αδελφική, ερωτική– είναι ένας κήπος που χρειάζεται φροντίδα για να μη μαραθεί.

Ο ήρωας του Σουίφτ έχει μόλις παραλάβει το κουφάρι του μικρότερου αδελφού του, Τομ, σταλμένο αεροπορικώς από το μέτωπο του Ιράκ, κι όπως διαπιστώνει, όλες οι πληγές που είχαν σημαδέψει τη μεταξύ τους σχέση παραμένουν ορθάνοιχτες.

Επιπλέον, έχει ανταλλάξει τόσες πικρές κουβέντες με τη σύντροφό του, την Έλλη, που αμφιβάλλει αν θα καταφέρουν να τα βρουν ξανά. Αυτήν περιμένει τώρα, μόνος στην κρεβατοκάμαρά τους, αγκαλιά μ’ ένα τουφέκι, αναμοχλεύοντας τα περασμένα, παλεύοντας με φαντάσματα, κάνοντας τον προσωπικό του απολογισμό. Χρειάζεται υπομονή για τον ακολουθήσεις σ’ αυτό το ταξίδι, αλλά ανταμείβεσαι στο έπακρον. Όσα κι αν σε χωρίζουν απ’ αυτόν τον τραχύ, μονοκόμματο άντρα, νιώθεις πως τα βάσανά του σε αφορούν προσωπικά.

μακαρι να ησουν εδω
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Γκράχαμ Σουίφτ, Μακάρι να ήσουν εδώ, Μτφρ.: Θωμάς Σκάσσης, βιβλιοπωλείο της Εστίας

Το «Μακάρι να ήσουν εδώ» θυμίζει πολύ το παλιότερο, βραβευμένο με Booker μυθιστόρημα του Σουίφτ «Τελευταίος γύρος» (ή «Τελευταίες εντολές», όπως είχε αποδοθεί αρχικά ο τίτλος του). Πυροδοτημένη κι εδώ από μια απώλεια, η δράση καλύπτει λίγες μόλις μέρες αλλά με διαδοχικά φλας μπακ, δοσμένα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, έρχονται στην επιφάνεια ψυχικά σκαμπανεβάσματα, υπαρξιακά διλήμματα και πεπραγμένα συνηθισμένων ανθρώπων που καλύπτουν πολύ μεγαλύτερες περιόδους και αναφέρονται σε καταστάσεις ακραίες, τραυματικές.

Ο Βρετανός συγγραφέας δεν ανήκει σ’ εκείνους που συνηθίζουν να παρεμβαίνουν στην πολιτική σκηνή. Μεγαλωμένος, ωστόσο, με τις μνήμες του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και με την αίσθηση ότι οι δικοί του επέζησαν μιας τεράστιας κοσμογονίας, φρόντιζε ανέκαθεν στα γραπτά του να συνδέει μικρούς, οικείους κόσμους με μεγάλα ιστορικά γεγονότα, αναζητώντας τις επιπτώσεις των τελευταίων στην καθημερινή ζωή των ηρώων του.

Κάτι ανάλογο επιχειρεί και στο «Μακάρι να ήσουν εδώ», το πιο πολιτικό ίσως έργο του, με το οποίο, έστω και εμμέσως, εκφράζει την αντίθεσή του στην ανάμειξη της Βρετανίας στον πόλεμο του Ιράκ, χωρίς ν’ απομακρύνεται στιγμή από τον ανθρωποκεντρικό στόχο του.

Ο Τζακ και η Έλλη νιώθουν ζευγάρι από τότε που θυμούνται τους εαυτούς τους. Μεγάλωσαν σε γειτονικές, πατροπαράδοτες φάρμες, έχασαν τις μανάδες τους νωρίς, είδαν τη γη τους να ερημώνει και τα ζώα τους να θερίζονται από τη νόσο των τρελών αγελάδων και, όταν έθαψαν και τους πατεράδες τους, πούλησαν τα πάντα, πήραν των ομματιών τους κι επιχείρησαν μια νέα αρχή.

Δεν απέκτησαν παιδιά – ιδού το τίμημα της επιμονής της Έλλης να ξεριζωθούνε. Διευθύνουν ένα τουριστικό κάμπινγκ με τροχόσπιτα, σ’ ένα τοπίο που δεν θυμίζει σε τίποτα τον γενέθλιο τόπο τους, ζούνε πια αλλιώς.

Μέχρι που ο Τομ, αυτός που πρώτος είχε βιαστεί να ντυθεί φαντάρος αφήνοντας άλλους ν’ αναμετρηθούν με την επερχόμενη καταστροφή και ο οποίος επί χρόνια θεωρούνταν αγνοούμενος, «επιστρέφει» από την άλλη άκρη της γης μέσα σ’ ένα φέρετρο. Κι όλες οι ισορροπίες που είχε κατακτήσει το ζευγάρι αφότου είχε κόψει τους δεσμούς με το παρελθόν του, αποδεικνύονται μάλλον εύθραυστες.

Ποιες μαύρες τρύπες κουβαλάνε ο Τζακ και η Έλλη; Πόσοι ανολοκλήρωτοι λογαριασμοί τούς αναλογούν; Ποιες μάχες απέφυγε να δώσει ο καθένας στους κόλπους της οικογένειάς του και ποιες θα μπορούσαν να δώσουν ακόμα, από κοινού; Πώς συνδυάζεται το πένθος με την αίσθηση της ελευθερίας;

Διαβάζοντας το «Μακάρι να ήσουν εδώ» αναπόφευκτα στρέφεις και πάνω σου αυτά τα ερωτήματα. Παράλληλα με τους ήρωες του Σουίφτ, συνομιλείς κι εσύ μ’ όσους έχεις αποχωριστεί κι αναρωτιέσαι με τη σειρά σου αν στάθηκες, όταν έπρεπε, στο ύψος των περιστάσεων.

Επιμένοντας, όπως πάντα, στη λεπτομέρεια, διατηρώντας, όπως πάντα, χαμηλούς τόνους, και κρατώντας αμείωτο το σασπένς, ο Γκράχαμ Σουίφτ αποτυπώνει δεξιοτεχνικά τις συνέπειες συσσωρευμένων κρίσεων και μας υπενθυμίζει κάτι τετριμμένο αλλά πέρα για πέρα αληθινό: κάθε σχέση –γονεϊκή, αδελφική, ερωτική– είναι ένας κήπος που χρειάζεται φροντίδα για να μη μαραθεί.

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δημήτρης Τζιόβας: «Θέλουμε να ζούμε με μύθους και ένας από αυτούς είναι ότι έχουμε την ομορφότερη χώρα»

Βιβλίο / Δημήτρης Τζιόβας: «Θέλουμε να ζούμε με μύθους και ένας από αυτούς είναι ότι έχουμε την ομορφότερη χώρα»

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, που τιμήθηκε με το φετινό Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, μιλά στη LiFO για την εποχή μας, την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τις συλλογικές αντιλήψεις και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τι απέγινε η «χημική γενιά» των Ελλήνων ρέιβερ;

Βιβλίο / Τι απέγινε η «χημική γενιά» των Ελλήνων ρέιβερ;

Μια «underground» συζήτηση με τον Λέανδρο Κυριακόπουλο περί ρέιβ, νέων τεχνολογιών και άλλων «δαιμονίων», με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Αναπαραστάσεις του ανοίκειου - νομαδισμός και αισθητική στην ρέιβ ψυχεδελική σκηνή» (εκδ. Νήσος).
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΓΕΟΣΟΥΑ

Το πίσω ράφι / «Ρετροσπεκτίβα» του Α. Γεοσούα: Μπορεί ένα μυθιστόρημα ιδεών να σε κρατάει δέσμιο ως το τέλος;

Από τους σημαντικότερους συγγραφείς του Ισραήλ, ο πρόσφατα χαμένος Αβραάμ Γεοσούα αφηγείται εδώ την ιστορία ενός εβδομηντάχρονου κινηματογραφιστή που κουβαλά ένα νεανικό αμάρτημα κι εξετάζει αναδρομικά τα πεπραγμένα του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
«Έλληνες και Τούρκοι πρέπει να ξαναγράψουν τα βιβλία της Ιστορίας χωρίς μύθους»

Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ / «Έλληνες και Τούρκοι πρέπει να ξαναγράψουν τα βιβλία της Ιστορίας χωρίς μύθους»

Η πρώην επίκουρη καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Bingöl της Τουρκίας μιλά στη LiFO για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Η ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 - Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
leonardo padura

Βιβλίο / Λεονάρδο Παδούρα: Η Κούβα πέρα από τα σύνορα

Ο κορυφαίος μυθιστοριογράφος Λεονάρδο Παδούρα στο πρόσφατο έργο του με τίτλο «Σαν σκόνη στον άνεμο» αναζητά την ταυτότητα της Κούβας του τότε και του σήμερα μέσα από τα όνειρα μιας παρέας νέων που έφτασαν να σκορπίζονται κι αυτοί σαν σκόνη στον άνεμο.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
ΤΡΙΤΗ 26/07 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-20 βιβλία που θα πάρω μαζί μου στις διακοπές

Βιβλία και Συγγραφείς / 20 βιβλία που θα πάρω μαζί μου στις διακοπές

Ο Νικος Μπακουνάκης επιλέγει και παρουσιάζει 20 βιβλία από την εκδοτική παραγωγή του 2022 για έξυπνες, διασκεδαστικές, συναρπαστικές, πρωτότυπες, αποκαλυπτικές και χρήσιμες καλοκαιρινές αναγνώσεις.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η διεθνής αίγλη και το μεγαλείο του Καβάφη

Βιβλίο / Η διεθνής αίγλη και το μεγαλείο του Καβάφη

Η καθηγήτρια Συγκριτικής Γραμματολογίας του Πρίνστον και μεταφράστρια Κάρεν Έμεριχ μιλά για την περίπτωση του Αλεξανδρινού ποιητή με αφορμή τη συμμετοχή της στο φετινό International Cavafy Summer School που διοργάνωσε η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ