Ίρβιν Γιάλομ «Η θεραπεία του Σοπενάουερ» Facebook Twitter
Σύμφωνα με τον Ίρβιν Γιάλομ, αν ζούσε σήμερα ο Σοπενάουερ –άνθρωπος σοφός μεν αλλά πολύ διαταραγμένος– θα ήταν απολύτως κατάλληλος για ψυχοθεραπεία.

Ξαναδιαβάζοντας την «Θεραπεία του Σοπενάουερ»

0

Ο Άρθουρ Σοπενάουερ (1788-1860) ήταν ο πρώτος μεγάλος φιλόσοφος που έχτισε το νοητικό του δημιούργημα πάνω σε αθεϊστικά θεμέλια, αρνούμενος ρητά και αποφασιστικά την ύπαρξη του μεταφυσικού.

Πίστευε πως ο άνθρωπος σπαταλάει τη ζωή του βαυκαλιζόμενος ότι θα ευτυχήσει, ενώ ολόκληρη η διαδρομή του δεν είναι παρά μια αναπόδραστη τραγική κατηφόρα, βάναυση και απρόβλεπτη. Κι ήταν επίσης ο πρώτος που κοίταξε τα ένστικτα και τα συναισθήματα από μέσα, ανοίγοντας τον δρόμο στον Φρόιντ για τη θεωρία των ονείρων, του ασυνείδητου και του μηχανισμού της απώθησης.

Ο Σοπενάουερ που, όπως αργότερα και ο Νίτσε, τοποθέτησε τη βούληση στο κέντρο της ανθρώπινης ύπαρξης, θέλησε να κρατηθεί μακριά από κάθε είδους σχέσεις –ερωτικές, συζυγικές, φιλικές– ώστε ν’ αποφύγει την οδύνη που θα του προκαλούσαν.

Από μικρός οίκτιρε τον εαυτό του για τις έντονες σεξουαλικές ορμές του που αδυνατούσε να καθησυχάσει κι ως ενήλικας βασανιζόταν από την αγχώδη προδιάθεση που του έδωσε η φύση να βλέπει φανταστικούς κινδύνους παντού.

Mυούμαστε σε μια εκλαϊκευμένη αλλά όχι απλουστευτική εκδοχή του βίου και του έργου του Σοπενάουερ, φτάνουμε να νιώσουμε τρυφερότητα τόσο για τον φιλόσοφο όσο και για τον σύγχρονο οπαδό του και, γι’ άλλη μια φορά, καλούμαστε από τον Γιάλομ ν’ αναρωτηθούμε πάνω στο νόημα της δικής μας ζωής.

Σύμφωνα με τον Ίρβιν Γιάλομ, αν ζούσε σήμερα ο Σοπενάουερ –άνθρωπος σοφός μεν αλλά πολύ διαταραγμένος– θα ήταν απολύτως κατάλληλος για ψυχοθεραπεία. Στη «Θεραπεία του Σοπενάουερ», εν τούτοις, ο διάσημος εκπρόσωπος της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική στις ΗΠΑ και με διδακτικούς στόχους πεζογράφος, δεν τοποθετεί στο ντιβάνι τον Γερμανό πεσιμιστή. Άλλωστε, το μυθιστόρημά του (μετ. Ε. Ανδριτσάνου-Γ. Ζέρβας, Άγρα 2005) δεν εκτυλίσσεται στο κλειστό σύστημα της ατομικής ψυχοθεραπείας αλλά στον μικρόκοσμο της ομαδικής.

Ανάμεσα, όμως, σ’ εκείνους που καλείται να θεραπεύσει ο Τζούλιους, το μυθιστορηματικό alter ego του Γιάλομ, είναι ένας ψυχρός κι απάνθρωπος στην απομόνωσή του άντρας, ο Φίλιπ, ο δίδυμος εγκέφαλος, η ζωντανή ενσάρκωση του Σοπενάουερ στη σημερινή εποχή.

ΣΟΠΕΝΑΟΥΕΡ
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Ίρβιν Γιάλομ, Η Θεραπεία του Σοπενάουερ, Εκδόσεις Άγρα

Εδώ ο Γιάλομ έχει υιοθετήσει το προσωπείο ενός καταξιωμένου ψυχοθεραπευτή χτυπημένου από έναν ύπουλο καρκίνο στο δέρμα, στον οποίο απομένει ένας μόλις χρόνος ζωής. Παρά τον αρχικό πανικό του, έχοντας συνειδητοποιήσει πόσο σημαντική είναι για τον ίδιο η δουλειά του, ο Τζούλιους αποφασίζει να διασχίσει το διάστημα που του απομένει όσο πιο δημιουργικά μπορεί.

Ενώ συνεχίζει τις ομαδικές συνεδρίες με τους τωρινούς ασθενείς του, αναρωτιέται τι ν’ απέγιναν κάποιοι που είχε κουράρει στο παρελθόν. Ξεφυλλίζοντας τους φακέλους του, η ματιά του πέφτει πάνω σε μια καραμπινάτη αποτυχία του, στην περίπτωση του Φίλιπ Σλέιτ, ενός γοητευτικού στην εμφάνιση χημικού, τόσο αποξενωμένου από τον εαυτό του, που προτιμούσε να γλιστράει πάνω στην επιφάνεια της ζωής και ν' αφιερώνει όλη τη ζωτική του ενέργεια σε αλλεπάλληλες συνουσίες, δίχως ίχνος ψυχικής συμμετοχής.

Δεκαετίες μετά την τελευταία τους συνάντηση, ο Τζούλιους επιδιώκει να ξαναδεί τον Φίλιπ. Και αντικρίζει έναν διδάκτορα της φιλοσοφίας με παγωμένο βλέμμα, έναν καθηγητή σε κολέγια τρίτης κατηγορίας που παίζει το έργο του Σοπενάουερ στα δάχτυλα, έναν «τοίχο» που επενδύει αποκλειστικά στις διανοητικές του δυνάμεις καταπιέζοντας τις ορμές του, κάποιον που, ενώ βρίσκεται σε απόλυτη ρήξη με τους ανθρώπους γύρω του, φιλοδοξεί να σταδιοδρομήσει ως φιλοσοφικός θεραπευτής!

Τα «συμφέροντα» του Τζούλιους και του Φίλιπ συμπίπτουν. Ο πρώτος αναζητά μια ευκαιρία να ξεμπλοκάρει επιτέλους τα συναισθήματα του παλιού ασθενή του, ο δεύτερος χρειάζεται έναν αρμόδιο επόπτη για να κατοχυρωθεί επαγγελματικά. Η συμμετοχή του Φίλιπ στην ομάδα ψυχοθεραπείας που διευθύνει ο Τζούλιους είναι πια μονόδρομος. Και η μυθιστορηματική «Θεραπεία του Σοπενάουερ» ξεκινά.

Μέσα στις πεντακόσιες περίπου σελίδες του βιβλίου, υπό την καθοδήγηση ενός μελλοθάνατου, μια σειρά από διαφορετικές προσωπικότητες παλεύουν να συμφιλιωθούν με τα άγχη τους, ν’ απαλλαγούν από τις εμμονές τους, ν’ αλληλοβοηθηθούν. Κι εμείς, μυούμαστε σε μια εκλαϊκευμένη αλλά όχι απλουστευτική εκδοχή του βίου και του έργου του Σοπενάουερ, φτάνουμε να νιώσουμε τρυφερότητα τόσο για τον φιλόσοφο όσο και για τον σύγχρονο οπαδό του και, γι’ άλλη μια φορά, καλούμαστε από τον Γιάλομ ν’ αναρωτηθούμε πάνω στο νόημα της δικής μας ζωής.

Γραμμένο σε μια περίοδο που ο ίδιος συντόνιζε θεραπευτικές ομάδες με ανθρώπους που είχαν χηρέψει, το παραπάνω μυθιστόρημα είχε χαθεί από τη μνήμη του Γιάλομ. Πρόσφατα, όμως, όταν έφτασε η δική του σειρά να διαχειριστεί το πένθος και τις έντονες σεξουαλικές επιθυμίες που αυτό του προκάλεσε, η «Θεραπεία του Σοπενάουερ» ανασύρθηκε στην επιφάνεια.

Ξαναδιαβάζοντας το παλιό μυθιστόρημά του –«Για σκεφτείτε το: εγώ, στην ηλικία τώρα των 88 ετών, να διαβάζω όσα είχα γράψει για έναν ηλικιωμένο άντρα 66 ετών που έρχεται αντιμέτωπος με τον θάνατο!»– ο Γιάλομ ξαφνιάστηκε συνειδητοποιώντας σε πόσο μεγάλο βαθμό είναι αυτοβιογραφικό το βιβλίο του.

Ίρβιν Γιάλομ «Η θεραπεία του Σοπενάουερ» Facebook Twitter
Η καραντίνα του 2020 βρήκε τον ίδιο σε βαρύ πένθος, μετά τον θάνατο αγαπημένης του συζύγου από πολλαπλό μυέλωμα. Με τη Μαίριλυν Γιάλομ ήταν ζευγάρι από την εφηβεία τους.

Η καραντίνα του 2020 βρήκε τον ίδιο σε βαρύ πένθος, μετά τον θάνατο αγαπημένης του συζύγου από πολλαπλό μυέλωμα. Με τη Μαίριλυν Γιάλομ ήταν ζευγάρι από την εφηβεία τους. Και, στο βιβλίο που αποφάσισαν να γράψουν μαζί, όσο εκείνη αποζητούσε έναν αξιοπρεπή θάνατο κι εκείνος αναμετριόταν με τον επερχόμενο χαμό της, ο Γιάλομ ομολογεί πως η ανάγνωση της «Θεραπείας του Σοπενάουερ» λειτούργησε και για τον ίδιο θεραπευτικά.

Στο φρεσκοτυπωμένο «Ζήτημα θανάτου και ζωής» (μετ. Ε. Ανδριτσάνου, Άγρα), υπάρχει ένα ολόκληρο κεφάλαιο γραμμένο εξήντα μέρες μετά τον θάνατο της Μαίριλυν, το «Βοήθεια από τον Σοπενάουερ», όπου ο Γιάλομ το παραδέχεται: «Έχω δώσει στον Τζούλιαν, τον ομαδικό θεραπευτή, πολλά δικά μου χαρακτηριστικά και στοιχεία από το προσωπικό μου παρελθόν (…) Η παρατήρηση ότι πολλοί άνθρωποι με πένθος κατακλύζονται από σεξουαλική ενέργεια, στο βιβλίο που ο ίδιος έγραψα πριν από μια εικοσαετία, προοικονομεί ακριβώς τα συναισθήματα που βίωσα μετά τον θάνατο της Μαίριλυν»…

Όπως δηλώνει, πρόθεσή του ήταν να γράψει ένα «διδακτικό μυθιστόρημα» το οποίο θ’ απευθυνόταν συγχρόνως τόσο στους φοιτητές που αρχίζουν τις σπουδές τους στη Φιλοσοφία όσο και στους εκπαιδευόμενους ομαδικούς θεραπευτές. Επινόησε έναν προβληματικό θεραπευόμενο, τον Φίλιπ, με πρότυπο τον Σοπενάουερ – έναν «σχιζοειδή, απόμακρο, απομονωμένο άνθρωπο με τεράστια δυσκολία να  έρθει σ’ επαφή με τα συναισθήματά του αλλά και να σχετιστεί με τους άλλους».

Κάθε φορά που κάποιος τον ρωτά τι αισθάνεται, ο Φίλιπ αρνείται πως έχει κάποιο συναίσθημα. «Ο Τζούλιους, ο συντονιστής της ομάδας» διαβάζουμε, «το χειρίζεται με πολύ ωραίο τρόπο, χρησιμοποιώντας ένα από τα αγαπημένα μου τεχνάσματα, τα οποία χρησιμοποιούσα για να βοηθήσω τέτοιους θεραπευόμενους να δουλέψουν. Ρωτάει τον Φίλιπ: "Αν όμως ένιωθες κάποια συναισθήματα γι’ αυτό που συνέβη, ποια θα ήταν αυτά;"».

Περήφανος για το βιβλίο του, ο Γιάλομ καταλήγει: «Η "Θεραπεία του Σοπενάουερ" εξακολουθεί να διαβάζεται και έχει μεταφραστεί σε τριάντα γλώσσες. Προσπαθώ να θυμηθώ σε ποιο σημείο του κόσμου βρισκόμουν όταν το έγραψα. Αν ζούσε η Μαίριλυν, θα μου το έλεγε αμέσως».

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κρίσεις πανικού: ο μηχανισμός μιας ψυχικής επιδημίας του 21ου αιώνα

Ψυχιατρική / Κρίσεις πανικού: ο μηχανισμός μιας ψυχικής επιδημίας του 21ου αιώνα

Ο ψυχίατρος και συγγραφέας του βιβλίου «Πανικός - H μεγάλη εξέγερση μέσα μας», Κώστας Γκοτζαμάνης εξηγεί στον Θοδωρή Αντωνόπουλο τους μηχανισμούς μιας νόσου που απλώνεται υπόκωφα στον μοντέρνο κόσμο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
To "Σύνδρομο της Στοκχόλμης" και η μικρή εικονογραφημένη ιστορία του

Αρχαιολογία & Ιστορία / To "Σύνδρομο της Στοκχόλμης" και η μικρή εικονογραφημένη ιστορία του

Στη ληστεία της Kreditbank της Στοκχόλμης το 1973, η φιλική συμπεριφορά των ομήρων προς τους ληστές εκλαμβάνεται ως "Σύνδρομο της Στοκχόλμης". Ο Σπύρος Στάβερης συνθέτει το ψηφιδωτό όσων επακολούθησαν.
ΣΠΥΡΟΣ ΣΤΑΒΕΡΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μάριο Βάργκας Λιόσα

Το πίσω ράφι / «Το παλιοκόριτσο»: Το εξαιρετικό μυθιστόρημα του Περουβιανού Νομπελίστα Μάριο Βάργκας Λιόσα

O Μάριο Βάργκας Λιόσα αποτυπώνει την πρόσφατη ιστορία του Περού, αντιδιαστέλλοντάς την με την έκρηξη ιδεών και την επανάσταση των ηθών στη Δύση.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
 ΤΡΙΤΗ 17/05 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Ο Διονύσιος Σολωμός χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του

Βιβλία και Συγγραφείς / Ο Διονύσιος Σολωμός χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητά με την ιστορικό Κωνσταντίνα Ζάνου για το πώς η γεωπολιτική αλλάζει τους ανθρώπους αλλά και τις έννοιες, όπως η πατρίδα, το έθνος, η γλώσσα και τα σύνορα.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Νιαζί Κιζιλγιουρέκ

European LiFO / Νιαζί Κιζιλγιουρέκ: «Η Κύπρος δεν είναι ούτε ελληνική ούτε τουρκική, είναι μια ανεξάρτητη κρατική οντότητα»

Ο πρώτος Τουρκοκύπριος ευρωβουλευτής της Κυπριακής Δημοκρατίας μιλά για όλα στη LiFO με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του βιβλίου «Μια ιστορία βίας και μνησικακίας – η γένεση και η εξέλιξη της εθνοτικής διένεξης στην Κύπρο» (εκδ. Heteroτοπία).
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
CHECK ΚΥΡΙΑΚΗ Η Φερνάντα Μελτσόρ, ένα βιβλίο ωμής βίας που προκαλεί ενθουσιώδεις αντιδράσεις σε όλη την υφήλιο και ένα μεθύσι στην Αθήνα

Βιβλίο / Φερνάντα Μελτσόρ: Η συγγραφέας του συγκλονιστικού βιβλίου «Η Εποχή των Τυφώνων» μιλά στη LiFO

Μία από τις σπουδαιότερες φωνές της νέας λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας (και υποψήφια για Μπούκερ 2022) σε μια συζήτηση κάτω από την Ακρόπολη για τη βία στο Μεξικό, τις γυναικοκτονίες (χωρίς τιμωρία) και τον φόβο του διαφορετικού σε μια πουριτανική κοινωνία ακραίας φτώχειας και διαφθοράς.
M. HULOT
Στίβεν Κινγκ «Περί συγγραφής»

Το πίσω ράφι / «Περί συγγραφής»: Ο οδηγός του Στίβεν Κινγκ προς φερέλπιδες πεζογράφους

«Αν θέλετε να γίνετε συγγραφέας, πρέπει πάνω απ’ όλα να κάνετε δύο πράγματα. Να διαβάζετε πολύ και να γράφετε πολύ. Δεν γνωρίζω κανέναν τρόπο να παρακάμψετε αυτά τα δύο».
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Το Μπάουχαους στην Ελλάδα του ’30

Βιβλία και Συγγραφείς / Το Μπάουχαους στην Ελλάδα του ’30

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Ανδρέα Γιακουμακάτο για το εγχείρημα της Βαϊμάρης και του Ντεσάου που έφτασε πολύ νωρίς στην Ελλάδα και άφησε τη σφραγίδα του στο κτισμένο περιβάλλον της χώρας μας.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
ΤΡΙΤΗ 10/05 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Ένα podcast για το παρόν: Μια χειρονομία για την Ουκρανία

Αναγνώσεις / Ένα podcast για το παρόν - Μια χειρονομία για την Ουκρανία

Ο ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ συλλέγει θραύσματα από σπουδαία κείμενα των Ιάκωβου Μάγιερ, Σπυρίδωνος Τρικούπη, Νικόλαου Κασομούλη, ντοκουμέντα από τις εκκλήσεις προς τη Διοίκηση για βοήθεια, μαρτυρίες αγωνιστών, αλλά -κυρίως- αποσπάσματα από το έργο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Διονύσιου Σολωμού.
THE LIFO TEAM
ΤΡΙΤΗ Αντώνης Γεωργίου

Βιβλίο / Αντώνης Γεωργίου: «Η κυπριακή διάλεκτος είναι ο γλωσσικός μας πλούτος»

Ένας από πιο σημαντικούς συγγραφείς της Κύπρου γράφει ιστορίες απλών, καθημερινών ανθρώπων με μεγαλείο, τραγωδία και πάθος, αγνοημένες από την επίσημη ιστορία, και ο τολμηρός, παραληρηματικός του λόγος ξεπερνά τα σύνορα της χώρας του.
M. HULOT
ΔΕΥΤΕΡΑ 09/05- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-«Ονειρεύτηκα τη Διδώ»: Γιατί το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη βρίσκεται στην πρώτη θέση των ευπώλητων;

The Review / «Ονειρεύτηκα τη Διδώ»: Γιατί το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη βρίσκεται στην πρώτη θέση των ευπώλητων;

Ο Χρήστος Παρίδης και η δημοσιογράφος Σταυρούλα Παπασπύρου συζητούν για το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη «Ονειρεύτηκα τη Διδώ» και για τη μοναδική περίπτωση της Διδώς Σωτηρίου.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ