Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση;

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
1

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ένας αναλογικός υπολογιστής εκπληκτικής τεχνολογίας που κατασκευάστηκε πριν από 2000 χρόνια, τον οποίο χρησιμοποιούσαν για τον ακριβή υπολογισμό της θέσης του Ήλιου, της Σελήνης και την κίνηση των ουράνιων σωμάτων. Επίσης, προέβλεπε εκλείψεις και προσδιόριζε την ημερομηνία τέλεσης των αρχαίων Στεφανιτών αγώνων. Ο μηχανισμός ήταν συναρμολογημένος σε ένα ξύλινο κιβώτιο (πυξίδα) διαστάσεων 32 εκ. x 16 εκ. x 10 εκ., περίπου δηλαδή όσο ένα σημερινό laptop, περιείχε τουλάχιστον 30 συνεργαζόμενους οδοντωτούς τροχούς και η πολυπλοκότητά του είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν όλων των συσκευών που κατασκεύασε ο άνθρωπος κατά την επόμενη χιλιετία. Η τεχνική υποδομή την εποχή που κατασκευάστηκε και τι απέγινε η γνώση και η τέχνη που περιείχε είναι από τα πιο μεγάλα ερωτήματα που «βασανίζουν» αρχαιολόγους και ειδικούς επιστήμονες από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα που ανακαλύφθηκε στο «Ναυάγιο των Αντικυθήρων» μέχρι και σήμερα. Την προηγούμενη εβδομάδα η ανακοίνωση ότι αποκωδικοποιήθηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά οι επιγραφές που περιέχουν τα δεκάδες θραύσματα προκάλεσε το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας και την Τρίτη 14 Ιουνίου θα παρουσιαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Ανακατασκευασμένη σχηματική των μπροστινών και πίσω πλακών και καλυμμάτων με προοπτική από μπρος προς τα πίσω. Τα γράμματα και οι αριθμοί δείχνουν κατά προσέγγιση τις αρχικές θέσεις των θραυσμάτων που έχουν διασωθεί.

Ο Γιάννης Μπιτσάκης είναι ένα από τα βασικά μέλη της ερευνητικής ομάδας που για δέκα χρόνια δούλευε συστηματικά για να εξηγήσει πώς ακριβώς δούλευε ο Μηχανισμός (είναι μέλος της Ομάδας Έρευνας για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και του Προγράμματος Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδακτικής των Επιστημών και της Τεχνολογίας. Είναι επίσης επιστημονικός συνεργάτης του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης. Είναι ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδακτικής των Επιστημών και μέλος της Εταιρείας Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας και του Ελληνικού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων). Λίγο μετά την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνη Λασκαρίδη για να ανακοινωθούν τα σχεδόν απίστευτα αποτελέσματα της δεκαετούς έρευνας της ομάδας, μας έλυσε σύντομα μερικές απορίες για την πιο θαυμαστή συσκευή που έχει διασωθεί από τον αρχαίο κόσμο.

Στη συζήτηση συμμετέχει και το πιο καινούργιο μέλος της ομάδας, ο καθηγητής Αλεξάντερ Τζόουνς, ειδικός της ιστορίας της αρχαίας αστρονομίας, με έδρα το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Αρχαίου Κόσμου στη Νέα Υόρκη.

Είναι ένα μοναδικό αντικείμενο της ιστορίας της τεχνολογίας. Για την εξέλιξή της, δεν ξέρουμε αν οι γνώσεις των κατασκευαστών του χάθηκαν και ανακαλύφθηκαν εκ νέου προς το τέλος του Μεσαίωνα, ή αν πέρασαν μέσω της παράδοσης των εργαστηρίων σε κατοπινούς μαστόρους. Σίγουρο είναι όμως ότι σοκάρει όσους έχουν συνηθίσει να τοποθετούν την αρχή της τεχνολογίας με γρανάζια περίπου κατά την Αναγέννηση.

— Κύριε Μπιτσάκη, πότε προσχωρήσατε στην ομάδα μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων;

Με την επίσημη συγκρότησή της, το 2005, από τους αστροφυσικούς Μάικ Έντμουντς, Γιάννη Σειραδάκη και Ξενοφώντα Μουσά. Στο Μουσείο συνεργαστήκαμε με την αρχαιολόγο Μαίρη Ζαφειροπούλου και την χημικό Ελένη Μάγκου, υπεύθυνη του εργαστηρίου χημικών και φυσικών ερευνών, όπου και παλαιότερα είχαν πραγματοποιηθεί αναλύσεις του Μηχανισμού. Με την ανακάλυψη  νέων επιγραφών καλέσαμε στην ομάδα μας τον φιλόλογο και παλαιογράφο Αγαμέμνονα Τσελίκα, ενώ αργότερα προστέθηκε και ο ιστορικός των επιστημών Αλεξάντερ Τζόουνς.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Η μεγαλύτερη έκπληξη θα είναι να βρεθεί το τμήμα του Μηχανισμού που λείπει, δηλαδή τα γρανάζια που κινούσαν τους πλανήτες, αλλά και μεγάλο μέρος των επιγραφών, μέσα στις οποίες πιθανώς να κρύβεται και το όνομα του κατασκευαστή. Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Μέρος της επιγραφής του παραπήγματος στο θραύσμα C-1. (Images: Antikythera Mechanism Research Project)

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Τα 82 γνωστά θραύσματα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα, φωτογράφος: Κώστας Ξενικάκης, πνευματική ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού / Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων Απαλλοτριώσεων)
Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Τα θραύσματα 19 και 67 σε υπερμεγεθυμένες φωτογραφίες και φωτογραφία από τομογράφο του θραύσματος Α-2. (Images: Antikythera Mechanism Research Project; Niels Bos; Bayerische Staatsbibliothek, Rehmiana III 9)
 

— Μέχρι τότε τι είχε γίνει;

Μεγάλη ιστορία... Το καλοκαίρι του 1901, ο Μηχανισμός είχε ανασυρθεί από τους Συμιακούς σφουγγαράδες, μέσα από το ναυάγιο των Αντικυθήρων. Στάλθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μάλλον ως τμήμα χάλκινου αγάλματος. Τον Μάιο του 1902 ο Σπυρίδων Στάης, πρώην Υπουργός Παιδείας, που είχε οργανώσει την αποστολή στα Αντικύθηρα, εντόπισε επιγραφές, τις λέξεις “Αφροδίτης” και “Ηλίου”, αλλά και μηχανικά τμήματα. Το συμπέρασμα ήταν άμεσο: δεν αποτελούσε μέρος αγάλματος, αλλά αστρονομικό μηχανισμό. Έκτοτε, ξεκίνησε η διερεύνησή του, που κρατάει μέχρι και σήμερα.

— Γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια να αποκωδικοποιηθεί;

Η σύγχρονη τεχνολογία ακτινογράφησης έδειξε μηχανικές λεπτομέρειες που δεν φαίνονταν με το γυμνό μάτι, και βεβαίως αποκάλυψε το απίστευτο κείμενο των επιγραφών. Ένας άλλος λόγος είναι ότι μέχρι και το 2005 τον Μηχανισμό τον μελετούσαν μεμονωμένοι ερευνητές, που δεν είχαν τη δυνατότητα να θέσουν τις απόψεις τους σε γόνιμο διάλογο.

— Τι είναι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων; Πότε κατασκευάστηκε και πού;

Είναι ο αρχαιότερος γνωστός μηχανικός υπολογιστής. Με την περιστροφή μίας λαβής, ο χρήστης επιλέγει μία ημερομηνία και, χάρη στους πολλαπλούς δείκτες, βλέπει τις θέσεις των ουρανίων σωμάτων και προβλέπει εκλείψεις Ηλίου και Σελήνης. Κατασκευάστηκε περίπου προς το τέλος του δεύτερου αιώνα π.Χ., από τουλάχιστον έναν αστρονόμο και έναν μηχανικό που έζησαν ανάμεσα στην κάτω Ιταλία και την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου... με πολύ πιθανό τόπο κατασκευής τη Ρόδο, όπου εργάστηκαν ο μεγάλος Ίππαρχος και ο Ποσειδώνιος.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Γιάννης Μπιτσάκης. Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Alexander Jones. Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO.

— Πόσο σημαντικός είναι για την εξέλιξη της τεχνολογίας;

Είναι ένα μοναδικό αντικείμενο της ιστορίας της τεχνολογίας. Για την εξέλιξή της, δεν ξέρουμε αν οι γνώσεις των κατασκευαστών του χάθηκαν και ανακαλύφθηκαν εκ νέου προς το τέλος του Μεσαίωνα, ή αν πέρασαν μέσω της παράδοσης των εργαστηρίων σε κατοπινούς μαστόρους. Σίγουρο είναι όμως ότι σοκάρει όσους έχουν συνηθίσει να τοποθετούν την αρχή της τεχνολογίας με γρανάζια περίπου κατά την Αναγέννηση.

— Έχουν διασωθεί άλλοι ανάλογοι αρχαίοι μηχανισμοί;

Όχι. Μόνο ένα μεμονωμένο γρανάζι στη Σαρδηνία. Γνωρίζαμε για τέτοια μηχανήματα μέσα από τα κείμενα, αλλά ποτέ κανένα δεν είχε φτάσει στα χέρια μας. Εκτός από αυτό εδώ, που σώθηκε επειδή ναυάγησε: αν είχε μείνει στην επιφάνεια, το πολύτιμο μέταλλό του θα είχε χρησιμοποιηθεί για κάποια άλλη κατασκευή. Ωστόσο, δεν αποκλείεται άλλοι αρχαίοι μηχανισμοί να βρίσκονται σε αποθήκες μουσείων και να ανασυρθούν κάποτε από την αφάνεια. Χάρη στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων παρατηρείται πλέον παγκόσμια ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον για την αρχαία τεχνολογία και αστρονομία, με συνέπεια οι επιμελητές των μουσείων να βλέπουν με άλλο μάτι ορισμένα αντικείμενα από τις συλλογές τους.

— Τι γνώσεις θα πρέπει να είχε αυτός που τον κατασκεύασε;

Alexander Jones: Θα πρέπει να φανταστούμε μια ομάδα δημιουργών: κάποιον με ικανότητα στον μαθηματικό και πρακτικό σχεδιασμό του μηχανισμού, κάποιον με μια ευρεία (ίσως όχι βαθιά) γνώση αστρονομίας και αρκετούς επιδέξιους ανθρώπους για να δημιουργήσουν και να συναρμολογήσουν τα μέρη και να χαράξουν τις κλίμακες και τις επιγραφές.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Θραύσμα 19, κομμάτι από την επιγραφή της πλάκας του Πίσω καλύμματος σε πραγματικό μέγεθος. Εικόνα από PMT με κατοπτρική μεγέθυνση. (Image: Antikythera Mechanism Research Project)

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Λεπτομέρεια από το Θραύσμα 19 όπου τα νούμερα 76, 19 και 223 είναι ξεκάθαρα ορατά. Εικόνα από PMT με κατοπτρική μεγέθυνση. (Image: Antikythera Mechanism Research Project)

— Πώς είναι συναρμολογημένος;

Αποτελείται από μεταλλικά μηχανικά μέρη, δηλαδή γρανάζια, άξονες, πίρους κ.λπ. και πλάκες που έχουν τοποθετηθεί σε ένα ξύλινο πλαίσιο.

— Έδειχνε όντως και τις ημερομηνίες για τους Ολυμπιακούς αγώνες και τα Ίσθμια;

Έδειχνε τη διαδοχή των πανελληνίων αγώνων κατά τη διάρκεια του τετραετούς κύκλου της Ολυμπιάδας. Μέχρι σήμερα έχουμε διαβάσει τα ονόματα των αγώνων στην Ολυμπία και στην Κόρινθο, αλλά και τα Νέμεα στη Νεμέα, τα Πύθια στους Δελφούς, τα Νάα στη Δωδώνη και τα Άλιεια στη Ρόδο.

— Πώς συνδέεται με τους σημερινούς υπολογιστές;

Έμμεσα. Στην ιστορία της σύγχρονης τεχνολογίας, οι υπολογιστές με γρανάζια θεωρούνται πρόδρομοι των σημερινών υπολογιστών. Όμως δεν φαίνεται να υπάρχει ιστορική συνέχεια ανάμεσα στον υπολογιστή των Αντικυθήρων και, για παράδειγμα, στη μηχανή του Πασκάλ. Επίσης, σκοπός της κατασκευής του Μηχανισμού δεν είναι ο υπολογισμός μαθηματικών πράξεων που αλλάζουν κάθε φορά από τον χρήστη, αλλά η αναπαράσταση κινήσεων ουρανίων σωμάτων που είναι αναλλοίωτες. Αυτό όμως που είναι κοινό σε όλους τους μηχανικούς υπολογιστές είναι οι μαθηματικές σχέσεις των γραναζιών, που στην περίπτωση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, είναι εξαιρετικά περίπλοκες.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Η επιγραφή στο Πίσω Κάλυμμα από αντεστραμμένη εικόνα (αριστερά) και από εικόνα σε τομογράφο (δεξιά). (Images: photo Niels Bos; CT Antikythera Mechanism Research Project)

— Συνοδευόταν και από εγχειρίδιο χρήσης; Τι ακριβώς εξηγούσε;

AJ: Τα χαραγμένα κείμενα εξηγούσαν τι δείχνουν τα διάφορα καντράν και τι αστρονομικοί υπολογισμοί αναπαράγονταν από τον μηχανισμό. Δεν φαίνεται να εξηγούσαν πώς λειτουργούσε η συσκευή.

— Η πρόσφατη μελέτη τι επιπλέον στοιχεία σάς έδωσε;

Στις επιγραφές που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Almagest και που παρουσιάσαμε στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, έχουμε για πρώτη φορά σχετικά μεγάλα και συνεκτικά κείμενα, που βγάζουν νόημα. Έτσι μπορούμε να ανασυστήσουμε το μέρος του Μηχανισμού που έδειχνε τις κινήσεις των πλανητών. Έχουμε επίσης μία πλήρη περιγραφή και ταξινόμηση εκλείψεων Ηλίου και Σελήνης. Επίσης, νέα στοιχεία για τον τόπο χρήσης του, μέσα από ανάλυση των αστρονομικών παρατηρήσεων που έχουν εγγραφεί στις επιφάνειές του.

— Τι ενδείξεις έχετε ότι το είχε κατασκευάσει κάποιος Πυθαγόρειος;

AJ: Ξέρουμε ελάχιστα για αυτό. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι ο μηχανισμός φτιάχτηκε στη Ρόδο. Δεν γνωρίζω πειστικές αποδείξεις που να δείχνουν ότι ο σχεδιαστής ήταν Πυθαγόρειος. 

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Η επιγραφή της επιγραφής στο μπροστινό κάλυμμα από τομογράφο. Inscription (Image: Antikythera Mechanism Research Project)

— Πιστεύετε ότι έχει και άλλες παρόμοιες εκπλήξεις να αποκαλύψει το ναυάγιο;

Η μεγαλύτερη έκπληξη θα είναι να βρεθεί το τμήμα του Μηχανισμού που λείπει, δηλαδή τα γρανάζια που κινούσαν τους πλανήτες, αλλά και μεγάλο μέρος των επιγραφών, μέσα στις οποίες πιθανώς να κρύβεται και το όνομα του κατασκευαστή. Για παράδειγμα: ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟΣ ΕΠΟΙΗΣΕΝ...

— Η πιο μεγάλη δυσκολία που συναντήσατε ποια ήταν;

Να προσαρμόσουμε τον τρόπο δουλειάς μιας μεγάλης διεπιστημονικής ομάδας, συνηθισμένης σε μια λογική διαμοιρασμού δεδομένων και γόνιμων συζητήσεων μέσω χιλιάδων μέιλ, σε αυτόν τον πιο μοναχικό και σε βάθος χρόνου τρόπο έρευνας που συνηθίζεται στον χώρο της αρχαιολογίας.

— Τι σας έχει εντυπωσιάσει πιο πολύ προσωπικά από τον μηχανισμό;

AJ: Η πυκνότητα της πληροφορίας που υπάρχει σε τόσο μικρά θραύσματα. Είναι το μοναδικό τόσο περίπλοκο αντικείμενο που έχει βρεθεί από την κλασική αρχαιότητα.

ΓΜ: Όπως λέει και ο Άλεξ, η πυκνότητα της πληροφορίας των επιγραφών, το γεγονός ότι είναι πρωτότυπο κείμενο που μας έρχεται κατευθείαν από τον δημιουργό του, και όχι από μεταγενέστερες αντιγραφές, αλλά και η απίστευτη ιδέα να μπει σε γρανάζια το σύνολο της αστρονομικής γνώσης της εποχής. Να φτιαχτεί δηλαδή ένα “μηχανικό σύμπαν”.

— Έχει δημιουργηθεί κάποιο πιστό αντίγραφο του μηχανισμού με όσα στοιχεία έχετε σήμερα;

Μα έχουν ήδη δημιουργηθεί πολλά ομοιώματα, από κατασκευαστές σε όλον τον κόσμο. Τα πιο πιστά στα δεδομένα της ομάδας μας έχουν κατασκευαστεί από τους συναδέλφους μας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και από τον μαθηματικό Διονύση Κριάρη, ενώ το πιο πλήρες, επειδή περιέχει και τις κινήσεις των πλανητών, έχει κατασκευαστεί με μέσα που θα μπορούσαν να είχαν και οι αρχαίοι στη διάθεσή τους, από τον Άγγλο φίλο μας Μάικλ Ράιτ. Υπάρχουν επίσης πολλές δεκάδες ψηφιακά ομοιώματα, αλλά και ένα ρολόι χειρός με όλες τις λειτουργίες του Μηχανισμού, που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τον Ματιάς Μπυτέ, διευθυντή έρευνας και ανάπτυξης της ελβετικής ωρολογοποιίας Hublot. Όλα τα μοντέλα που σας ανέφερα, αλλά και το ρολόι, βρίσκονται στην αίθουσα του Μηχανισμού στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η πλήρης λίστα όλων των ομοιωμάτων ανανεώνεται στην ιστοσελίδα της ομάδας μελέτης.

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ποιος είπε ότι ο πρώτος μηχανισμός με γρανάζια ανήκει στην Αναγέννηση; Facebook Twitter
Οι θέσεις των μετατοπισμένων θραυσμάτων στην επιγραφή του μπροστινού καλύμματος. (Image: Antikythera Mechanism Research Project)

http://www.antikythera-mechanism.gr/

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Ιλισός έχει πολλές ιστορίες να μας διηγηθεί

Ιστορία μιας πόλης / Ο Ιλισός έχει πολλές ιστορίες να μας διηγηθεί

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Στέλιο Λεκάκη, αρχαιολόγο και σύμβουλο διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, για τον Ιλισό, τη γέφυρα της οδού Αναπαύσεως και τις αρχαίες, αλλά και τις πολύ νεότερες ιστορίες που την ορίζουν.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
ΠΕΜΠΤΗ 23/06 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ - Η σκοτεινή υπόθεση της δολοφονίας του Ιούλιου Καίσαρα

Ηχητικά Άρθρα / Η σκοτεινή υπόθεση της δολοφονίας του Ιούλιου Καίσαρα

Για αιώνες ολόκληρους υπήρχαν αρκετές πτυχές στην ιστορία της δολοφονίας του Ιούλιου Καίσαρα που δεν είχαν αποκαλυφθεί. Αυτό που είναι ευρέως γνωστό είναι ότι δύο Ρωμαίοι γερουσιαστές, ο Βρούτος και ο Γάιος Κάσιος, οργάνωσαν τη δολοφονία του, αλλά αυτό είναι μόνο ένα μέρος της αλήθειας.
M. HULOT
Juliette de La Genière

Απώλειες / Juliette de La Genière: Μια σπουδαία αρχαιολόγος, μια αντισυμβατική προσωπικότητα

Η αρχαιολόγος Ντόρα Βασιλικού γράφει για τη συνάδελφό της Juliette de La Genière, εξέχουσα προσωπικότητα στον κλάδο, ελληνίστρια με μεγάλο έργο αναγνωρισμένο διεθνώς, που πέθανε πριν από λίγες μέρες.
ΝΤΟΡΑ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ
ΚΥΡΙΑΚΗ 19/06 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Τι χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες για αυτοάμυνα, πριν από 100 χρόνια, στις σεξουαλικές επιθέσεις;

Ηχητικά Άρθρα / Τι χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες για αυτοάμυνα, πριν από 100 χρόνια, στις σεξουαλικές επιθέσεις;

Σε μια εποχή που η «σεξουαλική παρενόχληση» δεν υπήρχε καν στο λεξικό, υπήρχε ένα γυναικείο αξεσουάρ που διασφάλιζε τη σωματική ακεραιότητα των γυναικών.
THE LIFO TEAM
ΠΕΜΠΤΗ 16/06- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Κάτω από τις περισσότερες εκκλησίες της Αθήνας βρίσκονται τα ερείπια ενός αρχαίου ναού

Ιστορία μιας πόλης / Κάτω από τις περισσότερες εκκλησίες της Αθήνας βρίσκονται τα ερείπια ενός αρχαίου ναού

H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιάννη Θεοχάρη, αρχαιολόγο με ειδίκευση στη βυζαντινή αρχαιολογία, για τους αρχαίους ναούς της Αθήνας οι οποίοι μετατράπηκαν σε εκκλησίες.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
02/06 ΠΕΜΠΤΗ - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Γεωμετρικός Ωρωπός: Η Ομηρική Γραία της Ιλιάδας

Ιστορία μιας πόλης / Γεωμετρικός Ωρωπός: Η Ομηρική Γραία της Ιλιάδας

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξαδρο Μαζαράκη-Αινιάνα, καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, για τις ανασκαφές στον Ωρωπό και όλα όσα έφεραν στο φως.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το Μουσείο Κλινί και η ιστορία του Μεσαίωνα μέσα από 1.600 αντικείμενα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το Μουσείο Κλινί και η ιστορία του Μεσαίωνα μέσα από 1.600 αντικείμενα

Η επαναλειτουργία του Εθνικού Μουσείου του Μεσαίωνα της Γαλλίας αυτή την άνοιξη μοιάζει με αναγέννηση. Το Musée de Cluny (Μουσείο Κλινί) ήταν ένα από τα λίγα γαλλικά εθνικά μουσεία στα οποία δεν είχαν γίνει σημαντικές ανακαινίσεις μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αγαμέμνων Τσελίκας: «Οι Έλληνες μάθαιναν γράμματα και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αγαμέμνων Τσελίκας: «Οι Έλληνες μάθαιναν γράμματα και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας»

Ο Αγαμέμνων Τσελίκας, ένας από τους κορυφαίους παλαιογράφους του κόσμου, μιλάει για τη σημασία της παλαιογραφίας και διαλύει όλους τους μύθους για την αγραμματοσύνη των Ελλήνων από την Άλωση μέχρι την Επανάσταση, με αφορμή την έκθεση του ΜΙΕΤ στο παλιό Χρηματιστήριο.
M. HULOT
Σε ένα συμπόσιο της Αρχαίας Αθήνας, με κρασί και ολονύχτια συζήτηση

Ηχητικά Άρθρα / Σε ένα συμπόσιο της Αρχαίας Αθήνας, με κρασί και ολονύχτια συζήτηση

Στην Αθήνα της Κλασικής Περιόδου μια βραδινή έξοδος σήμαινε οινοποσία και ολονύχτια συζήτηση στο σπίτι ενός φίλου. Αυτές οι βραδιές ονομάζονταν συμπόσια, με την έμφαση στην κοινή οινοποσία.
THE LIFO TEAM
Ο αρχαιολογικός και ο προσωπικός κόσμος του Ερρίκου Σλίμαν σε μια μεγάλη έκθεση στο Βερολίνο

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ερρίκος Σλήμαν: Οι άγνωστες πτυχές της ζωής του αρχαιολόγου σε μια μεγάλη έκθεση στο Βερολίνο

Ο Ερρίκος Σλήμαν είναι γνωστός ως ο άνθρωπος που ανακάλυψε την Τροία, αλλά ήταν πολλά περισσότερα: επιχειρηματίας, κοσμοπολίτης και συγγραφέας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

σχόλια

1 σχόλια

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ