Ένας ξεχωριστός Κυκλαδίτης στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter

Ένας ξεχωριστός Κυκλαδίτης στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

0

Ο αριθμός 308 της Συλλογής Ν.Γ. Γουλανδρή στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης δεν αντιστοιχεί σε ένα συνηθισμένο μαρμάρινο ειδώλιο του Κυκλαδικού Πολιτισμού. Τόσο  ο τρόπος απόδοσης της μορφής, όσο και η δήλωση του φύλου του αλλά και της εξάρτυσής του, φανερώνουν ότι πρόκειται για κάτι διαφορετικό και σπάνιο. Η διαφορετικότητα και η σπανιότητα όμως αυτή δεν αποτελούν τις μόνες συνιστώσες της σπουδαιότητάς του, η οποία τονίζεται ακόμα περισσότερο από τις ιδεολογικές προεκτάσεις που πιθανώς συνόδευαν τη μορφή στο πρωτογενές της περιβάλλον, τις προϊστορικές Κυκλάδες.

Το ειδώλιο ανήκει σε μια ξεχωριστή κατηγορία πρωτοκυκλαδικών ειδωλίων που μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά και χρονολογούνται περί το 2400/2300 π.Χ. Το ίδιο, με βάση τη σαφή απόδοση των γεννητικών οργάνων, παριστάνει αναμφίβολα μια όρθια ανδρική μορφή, και αυτό από μόνο του είναι σημαντικό, καθώς σχεδόν το 90% του συνόλου των γνωστών κυκλαδικών ειδωλίων αφορά σε μορφές που αποδίδουν αφαιρετικά την εικόνα της γυναίκας. Κύριο γνώρισμά του είναι το ωοειδές πλέον και όχι τριγωνικό κεφάλι, πάνω στο οποίο εμφανίζονται περισσότερα ανατομικά χαρακτηριστικά του προσώπου εκτός από τη μύτη, όπως τα μάτια και το στόμα που τονίζονται με εγχάραξη, αλλά και τα αφτιά, τα φρύδια και τα μαλλιά στο πίσω μέρος του κεφαλιού που δηλώνονται ανάγλυφα. Επιπλέον, η απομάκρυνση από την αυστηρή και άκαμπτη στάση των διπλωμένων στην κοιλιά χεριών, με το αριστερό χέρι που γυρίζει στο στήθος, δίνει μια αίσθηση κίνησης που διαφοροποιεί το έργο αυτό από την πλειονότητα των κυκλαδικών ειδωλίων.

Τέτοια μικρά εγχειρίδια, κατασκευασμένα από χαλκό και κάποτε με επαργύρωση, είναι γνωστά από τις προϊστορικές Κυκλάδες, και μάλιστα, αν και πρόκειται για σπάνια αντικείμενα, αποτελούν από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα στους τάφους της περιόδου αυτής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον άνδρα αυτόν παρουσιάζουν και τα στοιχεία του φορητού του εξοπλισμού, όπως αντίστοιχα συμβαίνει και με τα ειδώλια των υπόλοιπων συντρόφων του που ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Πρόκειται αρχικά για την ανάγλυφη ταινία, φτιαγμένη με βαθιές εγχαράξεις -γωνιώδεις μπροστά και λοξές παράλληλες πίσω- που φαίνεται να αποδίδει έναν δερμάτινο ιμάντα, ο οποίος πέφτει διαγώνια από τον αριστερό ώμο μέχρι τη μέση του ειδωλίου και πορπώνεται (κουμπώνει) λίγο πάνω από τον δεξιό πήχυ, όπου οι γωνιώδεις εγχαράξεις αλλάζουν φορά. Είναι ο καλοφτιαγμένος τελαμώνας ενός μικρού εγχειριδίου, το οποίο εμφανίζεται με εγχάραξη στη μέση της μπροστινής πλευράς του ειδωλίου, στοιχείο που έχει αποδώσει στη μορφή τον χαρακτηρισμό του «κυνηγού» ή «πολεμιστή».

Τέτοια μικρά εγχειρίδια, κατασκευασμένα από χαλκό και κάποτε με επαργύρωση, είναι γνωστά από τις προϊστορικές Κυκλάδες, και μάλιστα, αν και πρόκειται για σπάνια αντικείμενα, αποτελούν από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα στους τάφους της περιόδου αυτής. Μερικά από τα καλύτερα παραδείγματα τέτοιων εγχειριδίων μπορεί να δει κανείς και στην μόνιμη έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Όπως και το εγχάρακτο εγχειρίδιο που κατέχει το ειδώλιο, έχουν τριγωνική λεπίδα που συνήθως φέρει κεντρική νεύρωση για να είναι σταθερή, ενώ στην καμπύλη πτέρνα τους έχουν οπές για την προσαρμογή ξύλινης ή οστέινης λαβής με τη βοήθεια χάλκινων ή αργυρών καρφιών. Τα εγχειρίδια αυτά, εκτός από τον χρηστικό χαρακτήρα τους, αποτελούσαν αναμφίβολα σύμβολα δύναμης και κύρους, ως συνάρτηση και της σπανιότητας και αξίας του μετάλλου τους, στο οποίο είχαν πρόσβαση ορισμένα μόνο εξέχοντα άτομα, με αρχηγική ασφαλώς θέση στις κυκλαδικές κοινότητες.

Ένας ξεχωριστός Κυκλαδίτης στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Μαρμάρινο ειδώλιο ανδρικής μορφής «κυνηγού» ή «πολεμιστή» περ. 2400/2300 π.Χ. Ύψ. 25 εκ., μέγ. πλ. 9,7 εκ. Πιθανώς από τον Σπεδό Νάξου. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, αρ. ευρ. ΝΓ 308 © φωτογραφικό αρχείο Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Ένα τέτοιου είδους ξεχωριστό άτομο παριστάνει πιθανώς και το ειδώλιο αυτό. Μάλιστα, δεν πρέπει να είναι τυχαίο που τα ειδώλια του τύπου του «κυνηγού» ή «πολεμιστή» δημιουργήθηκαν σε μια περίοδο αναταραχών που παρατηρούνται στις προϊστορικές Κυκλάδες, αλλά και στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου κατά το δεύτερο μισό της 3ης χιλιετίας π.Χ. Η αύξηση του αριθμού των οχυρωμένων οικισμών, καθώς και οι εγκαταλείψεις και οι βίαιες καταστροφές πολυάριθμων άλλων οικισμών στην ηπειρωτική Ελλάδα και τη Μικρά Ασία που συμβαίνουν την ίδια εποχή μαρτυρούν ταραγμένα χρόνια, αναστάτωση και αυξημένους κινδύνους για την ασφάλεια των ανθρώπινων κοινοτήτων των νησιών. Μέσα σε ένα τέτοιο ταραγμένο κλίμα οι άνδρες που έφεραν όπλα ήταν απαραίτητοι για την κοινότητά τους και πιθανότατα αποτελούσαν πρότυπα. Από την άλλη, ξεχωριστή θέση στην κάθε κοινότητα θα είχαν εκείνοι που ήταν ικανοί τόσο στον πόλεμο όσο και στο κυνήγι, δύο δραστηριότητες άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους διαπολιτισμικά σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας, οι οποίες αποτέλεσαν πεδίο για την ανάδειξη ηγετών και έδωσαν τροφή για τη δημιουργία πλήθους μυθολογικών παραδόσεων και ασμάτων για ήρωες που διακρίθηκαν σε ονομαστά κυνήγια και φονικές μάχες, τα οποία τραγουδήθηκαν στο πέρασμα των αιώνων.

Ο άνδρας, λοιπόν, με τον τελαμώνα και το εγχειρίδιο, ο «κυνηγός»/«πολεμιστής» του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης διαιωνίζει ένα πρότυπο της κοινωνίας των προϊστορικών Κυκλάδων, κάτι που αποτελούσε σύμβολο και σμιλεύτηκε στο μάρμαρο με βάση την αισθητική της εποχής του και με όλα τα χαρακτηριστικά που κάνουν την κατηγορία στην οποία ανήκει μοναδική.

Εξερευνήστε την κυκλαδική συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Εδώ και Εδώ 

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ήταν η Ομόνοια ανέκαθεν σημείο συνάντησης μοναχικών ανθρώπων;

Ιστορία μιας πόλης / Ήταν η Ομόνοια ανέκαθεν σημείο συνάντησης μοναχικών ανθρώπων;

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Τάσο Χαλκιόπουλο, τον blogger Athensville, που από το 2009 καταγράφει φωτογραφικά, ειδησεογραφικά, σχολιαστικά το κέντρο της Αθήνας, για την πλατεία της Ομόνοιας
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η συναρπαστική ιστορία των ρωμαίικων νοσοκομείων Μπαλουκλί που κάηκαν στην Πόλη, σε 36 σπάνιες εικόνες

Ελληνισμός / Η συναρπαστική ιστορία των ρωμαίικων νοσοκομείων Μπαλουκλί που κάηκαν στην Πόλη, σε 36 σπάνιες εικόνες

Τα πρότυπα νοσοκομεία Μπαλουκλί, οι φωτισμένοι γιατροί, η ακμή και η παρακμή της ελληνικής κοινότητας και η εξέλιξη της ιατρικής στην Πόλη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Αρχαιολογία & Ιστορία / Η συναρπαστική ιστορία του Ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μυστήριου μηχανισμού του

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος.
M. HULOT
Το Μεξικό χρησιμοποιεί τα social media και την κοινωνική πίεση για να ανακτήσει τις κλεμμένες αρχαιότητες της χώρας

Πολιτισμός / Το Μεξικό χρησιμοποιεί τα social media για να ανακτήσει τις κλεμμένες αρχαιότητες της χώρας

Το Μεξικό κάνει εκστρατεία χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προχωρά στον εξευτελισμό των οίκων δημοπρασιών. Έχει ανακτήσει χιλιάδες κειμήλια και έχει αναστατώσει τις διεθνείς αγορές αρχαιοτήτων.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
γιαννακοπουλος

Επέτειος / 1922: Για εμάς ήταν Μικρασιατική Καταστροφή. Για την Τουρκία θρίαμβος. Για τον υπόλοιπο κόσμο τι ήταν;

Αυτό που για εμάς είναι η Μικρασιατική Καταστροφή στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου γιορτάζεται ως θρίαμβος. Στον υπόλοιπο κόσμο τι πιστεύουν ότι έγινε το 1922; Ένα συνέδριο στη Σάμο μελετά τις συνέπειες, τις αναλογίες και τον παγκόσμιο αντίκτυπο εκείνων των γεγονότων.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΕΜΠΤΗ 28/07- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ- Σε ποια ξενοδοχεία πολυτελείας, μπαρ και καμπαρέ διασκέδαζαν οι Ναζί στην Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Σε ποια ξενοδοχεία πολυτελείας, μπαρ και καμπαρέ διασκέδαζαν οι Ναζί στην Αθήνα;

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον ιστορικό Ιάσονα Χανδρινό για την καθημερινή ζωή κατά την περίοδο της Κατοχής αλλά και τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους διασκέδαζαν και εκτονώνονταν οι κατακτητές.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

22 λόγοι που αγαπάμε την καλοκαιρινή Ελλάδα / Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

Ακολουθώντας ένα αρχαίο μονοπάτι ανάμεσα στα βράχια, έπειτα από πεζοπορία μιας ώρας, καταλήγεις, κάθιδρος αλλά ευτυχής, στα παραθαλάσσια ερείπια της αρχαίας Καρθαίας (8ος αι. π.Χ.), στην Τζια.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Σπίτια Καλλιτεχνών στην Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Ιστορικά σπίτια καλλιτεχνών στην Αθήνα

Πού ζούσαν, πού δημιουργούσαν, πού συναντήθηκαν και πού έφυγαν από τη ζωή καλλιτέχνιδες και καλλιτέχνες που έζησαν στην πόλη μας; Μία συνομιλία με την ηθοποιό Αμαλία Καβάλη, η οποία χαρτογραφεί τα σπίτια των καλλιτεχνών στην Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ