Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Χρυσό περιδέραιο με πολύτιμους λίθους περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.1
0

Eισαγωγική εικόνα:Χρυσό περιδέραιο με πολύτιμους λίθους περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.1
___________________________________________

Η αρχόντισσα Πουλχερία[1] ντύθηκε πολυτελώς για τη τελευταία της κατοικία. Της φόρεσαν το χρυσοκεντημένο ποδήρες ένδυμά της, αγορασμένο από υφάντρες της Δαμασκού, στο οποίο είχαν επιράψει το εξαιρετικό χρυσό κόσμημα (περιδέραιο) με τους πολύτιμους λίθους πάνω στην άκρη της λαιμόκοψης, για να φωτίζεται έτσι περισσότερο το σοβαρό πρόσωπό της. Μαζί, της φόρεσαν τα σκουλαρίκια της, σαν μισοφέγγαρα σαπφείρων καλοκαιριάτικης νύκτας, τα δακτυλίδια της από χρυσό και πολύτιμες πέτρες να ταιριάζουν με το περιδέραιο, το βαρύτιμο περικάρπιο και μια οκτάδα χρυσά βραχιόλια, τέσσερα στο κάθε λεπτό της χέρι.

Τα υφασμάτινα υποδήματά της, της χώρεσαν με δυσκολία. Υφάσματα μαλακά κι ένα μαξιλάρι από πούπουλα χήνας για προσκεφάλι, την δέχτηκαν κοσμημένη μέσα στο μολύβδινο φέρετρο, που χώρεσε και άλλα πολύτιμα κτερίσματα και σφραγίστηκε διπλά για να την ταξιδέψει στα λιβάδια του Άδη και της Περσεφόνης.

Μετά την τελετουργία, ελάχιστα μέλη από την οικογένεια την συνόδευσαν στον κτιστό τάφο της, για μη γνωρίζουν «πού κείται» το πλούσιο ξόδι της, για τον φόβο των τυμβωρύχων!

Πρόκειται για ορισμένα από τα κτερίσματα μιας νεκρής, που θάφτηκε μάλλον στα μέσα του 4ου αι. μ.Χ., στην Χρυσοχού, το αρχαίο Μάριον, το σύνολο των οποίων εκτίθεται σε μια προθήκη του τρίτου ορόφου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, όπου φιλοξενείται η περίφημη Συλλογή Κυπριακών Αρχαιοτήτων του Θάνου Ζιντίλη, την οποία μάς εμπιστεύθηκε ο ίδιος το 2002 με τον τότε Γενικό Εισαγγελέα Κύπρου και την άδεια της Κυπριακής Κυέρνησης.

Η παραπάνω περιγραφή θα μπορούσε να αποτελεί τη χαμένη πραγματικότητα μιας γυναίκας υψηλού κοινωνικού κύρους και μεγάλου πλούτου, όπως αυτή εξάγεται από τα συνευρήματα ενός σημαντικού τάφου, που αποκαλύφθηκε δυστυχώς τυχαία στην πόλη Χρυσοχούς στη ΒΔ Κύπρο, αρκετές δεκαετίες πριν. Πρόκειται για ορισμένα από τα κτερίσματα μιας νεκρής, που θάφτηκε μάλλον στα μέσα του 4ου αι. μ.Χ., στην Χρυσοχού, το αρχαίο Μάριον, το σύνολο των οποίων εκτίθεται σε μια προθήκη του τρίτου ορόφου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, όπου φιλοξενείται η περίφημη Συλλογή Κυπριακών Αρχαιοτήτων του Θάνου Ζιντίλη, την οποία μάς εμπιστεύθηκε ο ίδιος το 2002 με τον τότε Γενικό Εισαγγελέα Κύπρου και την άδεια της Κυπριακής Κυέρνησης.

Το περιδέραιο, μήκους 36 εκατοστών, συντίθεται από 7 διάτρητα πλακίδια (opus interrasile), κι ανάμεσά τους 15 οκτώσχημα στοιχεία, που όλα γεμίζουν με πολύτιμους λίθους –σμαράγδια, ζαφείρια, μαργαριτάρια και γρανάτες−. Ο τρόπος που φοριούνταν ή ράβονταν τα κοσμήματα αυτά από τον 3ο και 4ο αι. μ.Χ. και μετά, μάς είναι γνωστός από παραστάσεις με μορφές πάνω σε πλακίδια από ελεφαντόδοντο και αργότερα από ψηφιδωτά, όπως λ.χ. το περίφημο ψηφιδωτό με τον Ιουστινιανό και τη Θεοδώρα στη Ραβέννα της Ιταλίας.

Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Χρυσό περικάρπιο περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.2

Τα χρώματα των πολύτιμων λίθων φαίνεται ότι έχουν να κάνουν με ιδιότητες και συμβολισμούς λ.χ. σμαράγδια με το πράσινο της φύσης, γρανάτης με το χρώμα των σπόρων του ροδιού της Περσεφόνης, το γαλακτώδες λευκό των μαργαριταριών να αντανακλά φως παντού.

Βέβαια, ανάλογης τεχνικής είναι το περικάρπιο, με το χαμένο σήμερα cameo στο μέσον, που φορούσε γύρω από τον καρπό και οι πολύτιμοι λίθοι στα ενώτια (σκουλαρίκια) και τα δακτυλίδια της. Ο συνδυασμός του χρυσού και των πολύτιμων λίθων στο σύνολο των κοσμημάτων φανερώνει ένα μοναδικό, εκλεπτυσμένο γούστο μιας κατηγορίας ανθρώπων όχι μόνον υψηλής οικονομικής επιφάνειας αλλά και επιπέδου, σαν αυτούς που ζούσαν στα μεγάλα κέντρα της εποχής, όπως η Κωνσταντινούπολη, η Αντιόχεια ή η Αλεξάνδρεια, αλλά ακόμα και όλοι αυτοί, που για διάφορους λόγους –διοικητικούς, οικονομικούς ή άλλους− βρίσκονταν στην επαρχία αλλά με τα μάτια στραμμένα στις εκλεπτυσμένες προτιμήσεις, τη μόδα και το γούστο των πρωτευουσών του καιρού τους. Πρόκειται, ουσιαστικά για σπάνια αλλά απτά, χειροπιαστά, δείγματα που προσφέρει η Αρχαιολογία. Και μέσα από αυτά οι άνθρωποι του τότε, δεν είναι πια ‘φαντάσματα και φάσματα, φιλιά και χείλη χωνεμένα’ αλλά αφήνουν ‘τα παραπετάσματα του χρόνου διάπλατα ανοικτά’ για να παραλλάξω λέξεις στους στίχους του ποιητή.

Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Ζεύγος χρυσών ενωτίων με πολύτιμους λίθους περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.3
Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Χρυσό ψέλιο (βραχιόλι) περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.5
Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Χρυσά δακτυλίδια με πολύτιμους λίθους περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.4Α&Β
Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Facebook Twitter
Χρυσά δακτυλίδια με πολύτιμους λίθους περ. 350 μ.Χ. © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αρ. Συλλογής Ζ 438.4Α&Β


Εξερευνήσετε την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης εδώ και εδώ  
 
_______________

[1] Το όνομά της εδώ το διάλεξα από τα ανάλογα ονόματα της εποχής, pulcher= ωραίος, όμορφος, χαριτωμένος, άρα χαριτωμένη ίσως από το ελληνικό πολύχαρις.

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Για τη διάσωση της μνήμης: Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας κλείνουν 30 χρόνια

Αρχαιολογία & Ιστορία / Για τη διάσωση της μνήμης: Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας κλείνουν 30 χρόνια

Γιορτάζοντας φέτος τα τριαντάχρονά τους, τα ΑΣΚΙ διοργανώνουν τον Φεβρουάριο στο Κέντρο Τεχνών του δήμου Αθηναίων ένα πολυμορφικό φεστιβάλ με τίτλο «Η Ιστορία μάς αφορά».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Οι σκοτεινές σελίδες της ιστορίας του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου

Μια αναδρομή / Οι σκοτεινές σελίδες της ιστορίας του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου

Τα μεγάλα λάθη, οι αντιδημοκρατικές παρεμβάσεις και οι μοιραίες αποφάσεις: Δύο καθηγητές πανεπιστημίου αναλύουν το κόστος της βασιλείας και τις βαρύτατες ευθύνες του τελευταίου μονάρχη της Ελλάδας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Σαπφώ: Τόσο γνωστή μα τόσο άγνωστη

Αρχαιολογία & Ιστορία / Σαπφώ: Ένα διαχρονικό, παγκόσμιο, φεμινιστικό και queer σύμβολο

Τι κάνει τόσο ιδιαίτερη την ξακουστή ποιήτρια, συνθέτρια και παιδαγωγό από τη Λέσβο και γιατί 2.600 χρόνια μετά τη γέννησή της εξακολουθεί να προβληματίζει, να συγκινεί και να συναρπάζει;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Όσκαρ Γουάιτ Μουσκαρέλα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Όσκαρ Γουάιτ Μουσκαρέλα: Ένας φανατικός πολέμιος της (ελληνικής) αρχαιοκαπηλίας

Ποιος ήταν ο αρχαιολόγος του ΜΕΤ που αφιέρωσε την καριέρα του στο κυνήγι των πλαστών και ύποπτων αντικειμένων - μεταξύ των οποίων και ο κυκλαδικός Αρπιστής της συλλογής Λέοναρντ Στερν.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Τι μάς κάνει να πονάμε;

Ιδέες / Τι κάνει τους ανθρώπους να πονούν;

Τι είναι στον πυρήνα του ο ανθρώπινος πόνος και γιατί η ιατρική γνωρίζει πολλά, αλλά όχι τα πάντα, ώστε να χρειαζόμαστε τα πολιτιστικά εργαλεία της ιστορίας, της φιλοσοφίας και της τέχνης, προκειμένου να τον κατανοήσουμε: ένα σπουδαίο κείμενο του ακαδημαϊκού Rob Boddice, Ιστορικού του Πόνου, για την εμπειρία του πόνου, είτε αυτός είναι σωματικός είτε ψυχικός και συναισθηματικός.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Παρασκευή 06/01-Λαθουρίζα: Το αίνιγμα της αρχαίας Βάρης

Ιστορία μιας πόλης / Λαθούριζα: Το αίνιγμα της αρχαίας Βάρης

H Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την αρχαιολόγο Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου για την αρχαία Βάρη και τη Λαθούριζα, ρίχνοντας φως στην οικιστική και λατρευτική δραστηριότητα της υπαίθρου της Αττικής κατά την αρχαιότητα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα»

Portraits 2023 / Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα»

Ο σημαντικός Έλληνας αρχαιολόγος και διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων είναι ο άνθρωπος που οραματίστηκε την επαναλειτουργία του ναού της Επισκοπής στη Σίκινο, του σπάνιου αρχιτεκτονήματος που χάρη στη μοναδικότητά του έλαβε το βραβείο Ευρωπαϊκής Πολιτισμικής Κληρονομιάς «Europa Nostra 2022».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ