Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Η Ακρόπολη το 1872, με τον πύργο σε εμφανή θέση.
1

Ο Φραγκικός Πύργος ήταν κτίσμα στην Ακρόπολη της Αθήνας. Βρίσκονταν χτισμένος επάνω στον στυλοβάτη της νότιας πτέρυγας των Προπυλαίων, απέναντι από τον ναό της Αθηνάς Νίκης. Από τον πύργο αυτό ήταν δυνατό να κατοπτεύονται η θάλασσα και οι δρόμοι της Αθήνας. Έμεινε για αιώνες εκεί, αντικαθιστώντας οπτικά το προϋπάρχον άγαλμα της Αθηνάς και κατεδαφίστηκε το 1874.

Ο πύργος ήταν ένα τετράγωνο, καθ' όλο το ύψος ισοπαχές κτίσμα, έχοντας μόνο μια είσοδο από δυτικά, και μια εσωτερική ξύλινη σκάλα. Είχε ύψος είκοσι έξι μέτρα και πάχος σχεδόν οκτώ μέτρα και η κορυφή του, η οποία ήταν προσβάσιμη μέσω ξύλινης σκάλας, είχε μια επιβλητική θέα προς το λεκανοπέδιο Αττικής και τα τριγύρω βουνά. Η βόρεια πλευρά του πύργου διέθετε έναν μικρό πυργίσκο, ο οποίος εξείχε από τον τοίχο, στην κορυφή του οποίου «μπορούσε να ανάψει φωτιά η οποία ήταν ορατή από την Ακροκόρινθο» στην Πελοπόννησο.

Παλιές γκραβούρες και φωτογραφίες δείχνουν επίσης πως ο πύργος ήταν οδοντωτός. Αρχιτεκτονικά ήταν ακριβώς όμοιος με τους φραγκικούς πύργους της Βενετίας. Ήταν οικοδομημένος από πώρινους λίθους και μερικά πεντελικά μάρμαρα. Κατά την οικοδόμησή του, ο μεν ναός της Νίκης δεν είχε πειραχτεί, αλλά είχε καταστραφεί ή εγκτιστεί μέρος της πτέρυγας των Προπυλαίων και έγινε χρήση μαρμάρων της.

Ο πύργος κατεδαφίστηκε το 1874, ως μέρος της προσπάθειας καθαρίσματος της Ακρόπολης από μετα-κλασικά κτίρια, ένα έργο που καθοδηγήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τον Ερρίκο Σλήμαν.

Ο πύργος βρισκόταν στη δυτική άκρη της Ακρόπολης, δίπλα από τα Προπύλαια, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν υπήρχε άμεση σύνδεση μεταξύ τους, αφού σχέδια και φωτογραφίες του 19ου αιώνα δείχνουν την είσοδο πάνω από το έδαφος, στη δυτική πλευρά του πύργου, στον δεύτερο όροφο, 6 μέτρα πάνω από το επιστήλιο των Προπυλαίων. Λογοτεχνικές πηγές αναφέρουν το γεγονός πως η πύλη ήταν προσβάσιμη μέσω μιας εξωτερικής ξύλινης σκάλας. Από την άλλη πλευρά, αρκετές φωτογραφίες απεικονίζουν μια είσοδο στη δυτική πλευρά στο επίπεδο του εδάφους, κάτι που σημαίνει πως ενδεχομένως το χαμηλό τμήμα του πύργου ήταν ξεχωριστό από το ανώτερο και χρησιμοποιούνταν ως φυλακή ή αποθήκη.

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Η κατασκευή του πύργου αποδίδεται στην οικογένεια Ατσαγιόλι (Accaioli), οι οποίοι κυβέρνησαν το Δουκάτο των Αθηνών από το 1388 έως τη πτώση του από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1458, μιας και ήταν αυτοί που μετέτρεψαν τα Προπύλαια σε παλάτι. Όμως, σύμφωνα με το μελετητή του μεσαίωνα Πίτερ Λοκ, ο πύργος «ενδέχεται να αποδίδεται εξίσου» στην πρώτη δυναστεία Φράγκων δουκών στην Αθήνα, τους Ντε Λα Ρος, οι οποίοι είχαν επίσης κατοικία στο χώρο, για την οποία δε γνωρίζουμε λεπτομέρειες.

Ο πύργος ίσως αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον «μεγάλο πύργο» ("grete tour") του παλατιού του Δουκάτου των Αθηνών, όπου ο Παλαμών φυλακίστηκε στο έργο Η ιστορία του Ιππότη (The Knight's Tale) του Τζόφρι Σώσερ. Επί Τουρκοκρατίας ο πύργος –που ήταν γνωστός ως Γουλάς ή Κουλάς (από τη τουρκική λέξη "kule" που σημαίνει «πύργος»)– χρησιμοποιούνταν ως αποθήκη αλατιού και φυλακή.

Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση, δώδεκα διακεκριμένοι Αθηναίοι φυλακίστηκαν από τις Οθωμανικές αρχές ως όμηροι, από τους οποίους οι εννέα εκτελέστηκαν (κατά τη πολιορκία της Ακρόπολης το 1821-22 από τους Έλληνες επαναστάτες) και τρεις κατάφεραν να διαφύγουν. Το 1825, ο στρατηγός Οδυσσέας Ανδρούτσος φυλακίστηκε στον πύργο από πολιτικούς του αντιπάλους, βασανίστηκε και εν τέλει σκοτώθηκε.

Ο πύργος κατεδαφίστηκε το 1874, ως μέρος της προσπάθειας καθαρίσματος της Ακρόπολης από μετα-κλασικά κτίρια, ένα έργο που καθοδηγήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τον Ερρίκο Σλήμαν. Η καταστροφή ενός τόσο «αναπόσπαστου τμήματος του αθηναϊκού ορίζοντα» (Θεόφιλος Γκωτιέ) προκάλεσε έντονη κριτική τη περίοδο εκείνη, ενώ ο διαπρεπής ιστορικός της Φραγκικής Ελλάδας Γουίλλιαμ Μίλλερ αργότερα αποκάλεσε τη πράξη αυτή ως «πράξη βανδαλισμού ανάξια κάθε λαού που είναι διαποτισμένος από τη συνέχεια της ιστορίας».

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Είχε ύψος είκοσι έξι μέτρα και πάχος σχεδόν οκτώ μέτρα και η κορυφή του, η οποία ήταν προσβάσιμη μέσω ξύλινης σκάλας, είχε μια επιβλητική θέα προς το λεκανοπέδιο Αττικής και τα τριγύρω βουνά.

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΠΕΜΠΤΗ 12/05 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΤΕΙ- Έτρωγαν σκύλους στο Αρχαίο Κορωπί;

Ιστορία μιας πόλης / Τα κατοικίδια των Αρχαίων Αθηναίων

Ο ζωοαρχαιολόγος Άγγελος Χατζηκουμής μιλά στην Αγιάτη Μπενάρδου για τα κατοικίδια και τα εξημερωμένα ζώα της Αρχαίας Αττικής, παρουσιάζει μία απρόσμενη συνήθεια των κατοίκων του προϊστορικού Κορωπίου και εξηγεί γιατί οι Αρχαίοι Αθηναίοι ήταν τελικά πιο ζωόφιλοι από εμάς.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η πρώτη μοδίστρα του Λυεκού Οίκου, μια μαύρη γυναίκα και η ιστορία της από τη σκλαβιά στην ελευθερία

Ελίζαμπεθ Χομπς Κέκλι / Η πρώτη μοδίστρα του Λευκού Οίκου: Η ιστορία μιας μαύρης γυναίκας από τη σκλαβιά στην ελευθερία

Το όνομά της συνδέθηκε με αυτό της Μέρι Λίνκολν και με ένα σκάνδαλο όταν θέλησε να εκποιήσει την γκαρνταρόμπα της. Τα απομνημονεύματά της είναι ένα χρονικό που φωτίζει την εποχή της σκλαβιάς και τον δρόμο των μαύρων Αμερικανών προς την ελευθερία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σπίτα και δρόμοι της Αθήνας μέσα από ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου

Ιστορία μιας πόλης / Δρόμοι και σπίτια της Αθήνας στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο

Η Αγιάτη Μπενάρδου και ο Θανάσης Γεντίμης κάνουν μια «βουτιά» σε σπάνια αρχεία και παλιές ελληνικές ταινίες για να εντοπίσουν τα σημεία των γυρισμάτων στην πόλη αλλά και να αναδείξουν ξεχασμένες ιστορίες από τον ελληνικό σινεμά.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ιστορία του χρυσού των Σκυθών, ένα δικαστικό, πολιτικό και πολιτιστικό θρίλερ

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ο χρυσός των Σκυθών: Ένα δικαστικό και πολιτικό θρίλερ

565 αντικείμενα του χρυσού των Σκυθών βρίσκονται σε ολλανδικό έδαφος σε καθεστώς «προστασίας», ενώ περίπου 200 κλάπηκαν από τους Ρώσους από το μουσείο της Μελιτόπολης. Σε ποιον ανήκει ο θησαυρός;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Ανοικτοί Ορίζοντες. Αρχαία ελληνικά ταξίδια και επαφές», μια έκθεση για θάλασσες της αρχαίας ελληνικής ιστορίας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μια έκθεση για τις θάλασσες της αρχαίας ελληνικής ιστορίας ταξιδεύει στη Μελβούρνη

Η έκθεση «Ανοικτοί Ορίζοντες. Αρχαία ελληνικά ταξίδια και επαφές», προϊόν συνέργειας του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Μουσείου της Μελβούρνης ερευνά τον τρόπο που το εμπόριο επηρέασε τον ελληνικό πολιτισμό και στη συνέχεια τον αρχαίο κόσμο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΠΕΜΠΤΗ 21/04 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε την Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε την Αθήνα

Η Αγιάτη Μπενάρδου και ο Σωκράτης Κουρσούμης, αρχαιολόγος με ειδίκευση στη ρωμαϊκή αρχαιολογία, συνομιλούν για την επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου στην Αθήνα, τη διδασκαλία στον Άρειο Πάγο και την κληρονομιά του στην πόλη και στους Αθηναίους.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Χριστίνα Φίλιου: «Yπήρχαν περισσότεροι από ένας τρόποι να είσαι “Έλληνας” τον 19ο αιώνα»

Βιβλίο / Οι Φαναριώτες και οι περίπλοκες σχέσεις τους με την οθωμανική εξουσία

Η εξαίρετη έκδοση της Χριστίνας Φίλιου «Βιογραφία μιας Αυτοκρατορίας - Κυβερνώντας Οθωμανούς σε μια εποχή επαναστάσεων» εξετάζει τις σχέσεις των Φαναριωτών με την οθωμανική εξουσία, τους υπηκόους της, τον ξεσηκωμό του ’21 και το νεοελληνικό έθνος-κράτος.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

1 σχόλια
Ένα από τα μικρά ιστορικά ανάλεκτα είναι ότι το ισπανικό στέμμα έχει το τυπικό δικαίωμα χρήσης του τίτλου "Βασιλιάς της Αθήνας" από την εποχή που οι Καταλανοί είχαν καταλάβει την αττική μας πόλη.Ενώ ο Καμπούρογλους διασώζει ένα ποιηματάκι της παροιμιώδους "καθαριότητας" των κατά καιρούς κατακτητών της Αθήνας, προεξαρχόντων των Καταλανών:Φράγκο, Βαράγγο, Πίτσι, Καταλάγκονίβεσαι, χτενίζεσαιμε σκατά αλείβεσαι

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ