Από την αρχαία Ουκρανία στο βυθό των Αντικυθήρων

Από την αρχαία Ουκρανία στο βυθό των Αντικυθήρων Facebook Twitter
10

 

Λίγο πριν εκπνεύσει ο Μάρτιος σκέφτηκα να κάνω μια αναφορά στο αντικείμενο του μήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Να υπογραμμίσω καταρχήν τον ωραίο θεσμό -αν μπορώ να τον πω έτσι- του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, να παρουσιάζει αναλυτικά κάθε μήνα στην ιστοσελίδα του  ένα αντικείμενο από το πλήθος των συλλογών του. Πρόκειται για μια συνήθεια που κατεξοχήν έχουν τα ξένα μουσεία και με τον τρόπο αυτό κρατάνε ζωντανό το ενδιαφέρον των διαδικτυακών επισκεπτών τους.

 

 

Για το μήνα Μάρτιο λοιπόν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ρίχνει ιδιαίτερο φως στα κατάλοιπα ενός χάλκινου ανδριάντα, περίπου φυσικού μεγέθους, που βρέθηκε στο ναυάγιο των Αντικυθήρων, στον περίφημο "Φιλόσοφο".

 

Από τον ανδριάντα, που χρονολογείται περί το 240 π.Χ., έχουν σωθεί η κεφαλή, τα χέρια, τα πόδια και τμήμα του ενδύματός του. Αποδιδόταν ένας άνδρας ώριμης ηλικίας, όρθιος, με τα δύο πόδια σταθερά στο έδαφος, ντυμένος με μακρύ ιμάτιο. Στο αριστερό χέρι κρατούσε ραβδί, ενώ το δεξί ήταν λυγισμένο και προτεταμένο σε μια χειρονομία που χαρακτηρίζει τα αγάλματα ρητόρων - εκεί βασίζεται και η ερμηνεία του ως "φιλοσόφου". 

 

 

 

Πρόκειται για μια πραγματικά υποβλητική μορφή, που όμως δεν αποδίδεται ιδεαλιστικά με τα χαρακτηριστικά του εξευγενισμένου πνευματικού ανθρώπου, αλλά ως άνθρωπος "του κόσμου", με αδρό πρόσωπο και ιδιαίτερα έξυπνο βλέμμα.

 

 

 

Όσον αφορά τις τεχνικές λεπτομέρειες της κατασκευής του αγάλματος, όπως αναφέρει η σύντομη παρουσίαση στην ιστοσελίδα του Μουσείου, "η κεφαλή, παρόλη τη διάβρωση της επιφάνειας, σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση. Ίχνη «ραφών» στη βάση του λαιμού, μπροστά και αριστερά, επιβεβαιώνουν ότι είχε χυτευθεί χωριστά από το σώμα. Ένθετα ήταν τα μάτια. Εξωτερικά έφεραν περίγραμμα από λεπτή μετάλλινη ταινία, ενώ οι βολβοί ήταν από λευκή άλλοτε, υποκίτρινη σήμερα, ύλη, ίσως αλάβαστρο. Με τον ίδιο τρόπο, με αλάβαστρο δηλαδή και μετάλλινο περίγραμμα, ήταν κατασκευασμένες και οι ίριδες. Αντίθετα τα χείλη, που ήταν από κοκκινόχρωμο κράμα καθαρότερου χαλκού, φαίνεται να έχουν χυτευθεί μαζί με το πρόσωπο. Το παχύ μουστάκι και οι λεπτές χαράξεις στο γένι έγιναν με πολύ λεπτό καλέμι. Τρία ορθογώνια «μπαλώματα» στην περιοχή των μαλλιών και του λαιμού οφείλονται σε επισκευές μετά τη χύτευση."

Ποιός ήταν όμως ο φιλόσοφος που αποδίδει αυτός ο υπέροχος ανδριάντας; Υπάρχει η άποψη ότι εικονίζεται ο Αντισθένης, Κυνικός φιλόσοφος, μαθητής του Γοργία και του Σωκράτη. Σύμφωνα όμως με την επικρατέστερη ερμηνεία, όπως την αναφέρει και ο Ν. Καλτσάς στο βιβλίο του για τα Γλυπτά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ο ανδριάντας απέδιδε τον Κυνικό φιλόσοφο Βίωνα τον Βορυσθενίτη. που καταγόταν από την περιοχή της σύγχρονης νοτιοδυτικής Ουκρανίας, αλλά έζησε και έδρασε κυρίως στην Αθήνα τον 4ο ή 3ο αιώνα π.Χ. Βορυσθένης ονομαζόταν ο ποταμός Δνείπερος στην αρχαιότητα και η Βορυσθένη ή Ολβία πόλις, η γενέτειρα του Βίωνα, ήταν αρχαία ελληνική πόλη στη ΒΔ γωνία του Εύξεινου Πόντου.

Σύμφωνα με τα γραφόμενα του Στράβωνα και του Διογένη Λαέρτιου, ο  Βίωνας είχε πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία ζωής. Ο πατέρας του ήταν απελεύθερος, έμπορος παστών ψαριών και λαθρέμπορος και η μητέρα του, η Ολυμπία, πόρνη από τη Λακεδαίμονα. Λόγω κάποιας παρανομίας  του πατέρα του, όλα τα μέλη της οικογένειας πουλήθηκαν σκλάβοι. Ο Βίων, που ήταν νεαρός και όμορφος, κατέληξε στον οίκο ενός ρήτορα που πεθαίνοντας του κληροδότησε όλη την περιουσία του. Μετά το γεγονός αυτό, ο Βίων έκαψε ολόκληρη τη βιβλιοθήκη του ευεργέτη του, ήρθε στην Αθήνα και ασχολήθηκε συστηματικά με τη φιλοσοφία.

Αρχαιολογία & Ιστορία
10

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σωτήρης Ριζάς: «Δεν διδασκόμαστε σωστά την Ιστορία μας»

Βιβλίο / Σωτήρης Ριζάς: «Η απόβασή μας στη Σμύρνη ήταν μια ατυχής επιλογή»

Εκατό χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεότερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών εξηγεί πώς φτάσαμε από τον θρίαμβο στην εθνική τραγωδία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Απόηχοι κλονισμένου μεγαλείου ανάμεσα στα γλυπτά

Αρχαιολογία & Ιστορία / Εθνική Γλυπτοθήκη: Απόηχοι κλονισμένου μεγαλείου ανάμεσα στα γλυπτά

Μια συναρπαστική περιήγηση στις εγκαταστάσεις της Εθνικής Γλυπτοθήκης και μια συζήτηση με την επιμελήτρια Τώνια Γιαννουδάκη για την περιπετειώδη ιστορία της συλλογής του ιδρύματος.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χούντα, καταστολή, αντίσταση και πολιτική βία

Ο επόμενος κόσμος / Χούντα, καταστολή, αντίσταση και πολιτική βία

Ο Θοδωρής Αντωνόπουλος συζητά με τον ιστορικό Πολυμέρη Βόγλη για τη σημασία της επετείου του Πολυτεχνείου με έναυσμα το τελευταίο του βιβλίο του όπου φωτίζει μια εν πολλοίς άγνωστη και αποσιωπημένη πλευρά της αντίστασης στη δικτατορία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
H περιπετειώδης ιστορία των Μαγεμένων ή αλλιώς των «Καρυάτιδων της Θεσσαλονίκης»

Ηχητικά Άρθρα / H περιπετειώδης ιστορία των Μαγεμένων ή αλλιώς των «Καρυάτιδων της Θεσσαλονίκης»

Οι Μαγεμένες, ή «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης», όπως χαρακτηρίστηκαν επειδή η περιπετειώδης ιστορία τους είναι παρόμοια, είναι ένα μνημείο που καταστράφηκε το 1864 από τον Εμανουέλ Μιλέρ, τον Γάλλο Έλγιν, και από τότε παραμένει ένας από τους θρύλους της πόλης.
M. HULOT
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μια ξενάγηση στις πρωτοκυκλαδικές αρχαιότητες που επιστρέφουν στην Ελλάδα

Δύο μήνες μετά την κύρωση της ιστορικής συμφωνίας που προβλέπει τη σταδιακή επιστροφή στην Ελλάδα της συλλογής των 161 αρχαιοτήτων του Αμερικανού συλλέκτη Leonard Stern, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει για πρώτη φορά παγκοσμίως δεκαπέντε από αυτές.
M. HULOT
Νατάσα Λαιμού: Εμείς, οι Τούρκοι και «το έπος του άλλου»

Συνέντευξη / Νατάσα Λαιμού: Εμείς, οι Τούρκοι και «το έπος του άλλου»

Η ιστορικός, τουρκολόγος και επισκέπτρια ερευνήτρια του Kings College εξηγεί πώς βίωσαν και ερμήνευσαν την απόβαση του ελληνικού στρατού οι Τούρκοι και πώς συναντιέται η τουρκική λογοτεχνία με την ελληνική πάνω από τα αποκαΐδια της Σμύρνης των Ελλήνων.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

σχόλια

5 σχόλια
Δεν αναφέρεται από τις πηγές. Η πληροφορία για το κάψιμο της βιβλιοθήκης προέρχεται από τον βίο του φιλοσόφου που καταγράφει ο Διογένης Λαέρτιος, στο 4o βιβλίο του, όπου γράφει κατά λέξη "κἀγὼ κατακαύσας αὐτοῦ τὰ συγγράμματα καὶ πάντα συγξύσας Ἀθήναζε ἦλθον καὶ ἐφιλοσόφησα." Είναι σε πρώτο πρόσωπο διότι υποτίθεται τα αφηγείται ο ίδιος ο Βίωνας στον Αντίγονο.
για το λαο της ουκρανιας να υπενθυμισω οτι ακομα και σημερα τυγχανουμε ιδιαιτερης θερμης και θαυμασμου στα μερη τους. βεβαια αναρωτιεμαι αν την αξιζουμε αλλα τελοσπαντων.
Πολύ καλό άρθρο!Το συγκεκριμένο άγαλμα το έχω δει και από κοντά σε πρόσφατη επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Πολύ όμορφο! Τα χάλκινα αγάλματα εκπέμπουν μία διαφορετική γοητεία από τα μαρμάρινα. Ίσως γιατί ο χαλκός με το πέρασμα του χρόνου παρουσιάζει μία φθορά παρόμοια με αυτή την σάρκας.Με όλο το σεβασμό αλλά αν δεν ήξερα θα στοιχημάτιζα ότι το συγκεκριμένο άγαλμα ήταν ένας λυράρης... Όπως το βλέπουμε, στο αριστερό του χέρι η λίρα και στο δεξί του το δοξάρι.Όσο για το πρόσωπο; Ολόιδιος με τον δικό μας Ψαραντώνη-Ξυλούρη!Φιλόσοφος εκείνος, φιλόσοφος και αυτός. «Κυνικός» εκείνος, «κυνικός» και αυτός.Σαν μία παράξενη συμφωνία με τον χρόνο που άφησε ανέπαφα, το κεφάλι, τα χέρια και τα πόδια του. Ίσως για να μπορεί να μας τραγουδήσει και πολλά να διηγηθεί παίζοντας τη λίρα του χτυπώντας τα πόδια στο ρυθμό. Στο σώμα του μπορεί ο θεατής να φανταστεί και να συμπληρώσει το δικό του σώμα δίνοντας του καρδιά και ψυχή αφουγκράζοντας τις σκέψεις του, τα λόγια του, το πνεύμα του, το βλέμμα του.

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ